Նախախորհրդարան 2013-2015 ապրիլ
Հիմնադիր
խորհրդարան
2015-ի հունվարից
ռեժիմի հեռացում 2015-ի ապրիլի 24-ից
ժամանակավոր
կառավարում
մինչև 2 տարի
արտահերթ ընտրություններ
Նոր որակի Հայաստան
 
ՀԻՄՆԱԴԻՐ ԽՈՐՀՐԴԱՐԱՆԸ ֆինանսավորվում է բացառապես հայ ազգի կողմից: Քո երկիրն ունի հենց ՔՈ՛ կարիքը
Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ
February 26, 2018     (389 դիտւմ)
Ինքնիշխան ազգային պետություն ստեղծելու համար նախ հարկավոր է ազատագրվել ռուսական գաղութատիրությունից։
Այդ պատճառով հայության մոտակա գերնպատակը ապագաղութացումն է։
Ներկայացնում ենք ապագաղութացման վերաբերյալ մեր տեսակետներն արտահայտող՝ Վարուժան Ավետիսյանի «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածը, որին կհաջորդի ապագաղութացման հիմնական և առաջնահերթ քայլերը լուսաբանող նրա հոդվածաշարը։
Ժիրայր Սէֆիլյան
 Դարձյալ խոսք հայ երիտասարդությանը Մաս 1 և 2
 Ազգի գոյությունը կյանք է դառնում, եթե ուղեկցվում է ազատությամբ և արժանապատվությամբ:
Ազատ և արժանապատիվ կյանքի ապահովման հիմնական պայմանը և միջոցը ազգային պետությունն է:
Օտար պետության ենթակա, այսինքն՝ գաղութացված, ազգերը հարատև ցեղասպանության ընթացքի մեջ են: Ցեղասպանության ձևերը, մեթոդները, ծավալն ու տեմպերը տարբեր են լինում, սակայն հետևանքը նույնն է:
Ազգային պետությունը՝ որպես որակ, ունի երկու հիմնական հատկանիշ՝ ազգային առաքելություն և իրավասուբյեկտություն:
Ազգային առաքելությունն առկա է, եթե պետությունը՝ որպես համակարգ, գործիք է դրա իրականացման համար:
Իրավասուբյեկտությունն առկա է, եթե պետությունն ունի տարածք, կայուն բնակչություն, արտաքին հարաբերությունների մեջ մտնելու կարողություն և յուրային (ոչ օտար) կառավարություն (պետական կառավարման համակարգ): Ընդ որում, այս երկու հատկանիշները պետք է միասին առկա լինեն:
Իրավասուբյեկտությունը, մասնավորապես, ազգային պետության անհրաժեշտ, բայց ոչ բավարար պայման է:
Հարկ է նկատի ունենալ, որ իրավասուբյեկտությունն ընդհանուր առմամբ տեսանելի է, իսկ առաքելությունը կարելի է միայն ըմբռնել:
Համամարդկային չափման մեջ հայության, կամ՝ Կոստան Զարյանի ոսկե բառերով ասած՝ հովիվների ազգի, արարատյան մարդկանց, առաքելությունը Կենաց իմաստության տարածումն է, իսկ քաղաքական համատեքստում՝ քաղաքակրթությունների ու տարածաշրջանների միջև կամուրջ-միջնորդ լինելը։
Իրավասուբյեկտությունը կորցնելուց հետո պետությունը զուգահեռաբար կորցնում է նաև առաքելությունը: Մինչդեռ առաքելությունը կորցնելուց հետո իրավասուբյեկտությունը կարող է երկար ժամանակ մնալ: Ճիշտ է, այն ի վերջո նույնպես կկորսվի, սակայն այդ գործընթացը կարող է անգամ դարեր տևել, ինչպես եղել է Հայաստանի պարագայում:
Շուրջ 200 տարի առաջ հայության երևելի դասը մեր քաղաքական ապագան կապեց Ռուսաստանի հետ:
Անկախ այդ ժամանակվա շարժառիթներից, կարող ենք փաստել, որ այդ ընտրությունը եղել է «չարյաց փոքրագույն»-ի ընտրություն՝ ակնկալիք ունենալով խուսափել թյուրքական տիրապետությանը բնորոշ ոտնձգություններից, որոնք չեն եղել ռուսական տիրապետության պարագայում:
Այսինքն՝ եղել է ընտրություն հօգուտ առավել մեղմ ձևերով ու մեթոդներով և ավելի նվազ ծավալով ու տեմպերով իրականացվող ցեղասպանության: Սակայն այս միայն թվացյալ ու արտաքուստ էր։ Ռուսական կայսրությունը բազմիցս և մինչ օրս Կովկասյան թաթարների ձեռքով է իրականացնում ցեղասպանության կարմիր տարբերակը։ Այսինքն՝ վիճակն ըստ էության չի փոխվել։ Ապացուցելու կարիք չկա, որ մենք դեռևս չունենք ազգային պետություն, չունենք ազատ ու արժանապատիվ կյանք, այլ միայն գոյատևում ենք՝ հետզհետե կուլ գնալով տարբեր ձևերով, մեթոդներով, ծավալով և տեմպերով ընթացող ցեղասպանությանը: Արդարացի լինելու համար նաև արձանագրենք, որ ընթացքում եղել են նաև մասնակի վերելքի ու բարգավաճման ժամանակահատվածներ, սակայն դրանք չեն փոխել այդ ընթացքը, այլ միայն ռեսուրս, լիցք և խթան են դարձել հավանական կյանքի համար:
Առաջ անցնելով նաև կարող ենք առնվազն հիմնավոր կասկածի տակ առնել այդպիսի մոտեցումը, քանի որ, ինչպես ցույց է տալիս 200-ամյա ռուսական գաղութատիրությունը և հայության ու Հայաստանի նկատմամբ ռուսական քաղաքականությունը, թյուրքական կոշտ ու արյունոտ տիրապետությունը ծնում է ինքնապահպանության մղում և դիմադրություն, մինչդեռ «քրիստոնեական եղբայրության» տակ քողարկված և «չարյաց փոքրագույն»-ի տրամաբանությամբ արդարացվող ռուսական տիրապետությունը բթացնում է ինքնապահպանական բնազդը՝ և դիմադրություն ծնելու փոխարեն հաճախ վերածվում է թմրեցման միջոցով արյունաքամության: Ավելին՝ ռուսական տիրապետության տակ հայտնված հայության մի զգալի մասն իր այդ արյունատվությունը հաճախ դրսևորել է կամավորությամբ, երբեմն՝ նույնիսկ պաթոսով: Այս երևույթին նպաստել է նաև ռուսական կայսերապետությանը բնորոշ մշակութային ձուլման քաղաքականությունը, որն առանձին քննության կարիք ունի:
Արևելյան Հայաստանի մեծ մասը Ռուսաստանին անցնելուց հետո «չարյաց փոքրագույն»-ի ընկալումը հիմնականում զատվեց հայ-պարսկական հարաբերությունների բաղադրիչից և դարձավ ավելի պարզ ու միանշանակ՝ կայանալով ու կայունանալով ռուս-թուրքական դավադիր երկընտրանքի ձևաչափում:
Ռուս-թուրքական երկընտրանքը հայության և Հայաստանի համար ռազմավարական (ծայրահեղ դրսևորումների ժամանակ՝ գոյութենական) մարտահրավերներ առաջացնող արտաքին հարաբերությունների ձևաչափ է, որը պայմանավորված է թուրքական լծից ազատվելու համար ազգային պետություն ստեղծելու փոխարեն ավելի մեղմ ռուսական լծի ընտրությամբ: Այն հայության զգալիորեն լայն շրջանակներում ստեղծել է ռուսական գաղութատիրությունը և մեր շահերի հաշվին կատարվող ռուս-թուրքական գործարքները որպես ճակատագիր ընդունող մտածելակերպ և վարքագիծ, ինչը հայկական կողմին զրկում է ազգային պետություն ստեղծելու, դրանով իսկ՝ ազատ ու արժանապատիվ կյանքով ապրելու և իր առաքելությունն իրականացնելու հնարավորությունից, իսկ ռուսական և թուրքական կողմերին էապես օժանդակում է իրենց շահերն ապահովելու հայության ու Հայաստանի հաշվին, ընդ որում՝ հայկական գործոնի կայացումը բացառող՝ իրենց համար առավել բարենպաստ տարածաշրջանային ճարտարապետություն ձևավորելու տարբերակով:
Ռուս-թուրքական երկընտրանքի ձևաչափից դուրս գալու և ազգային պետություն ստեղծելու հնարավորություն առաջացավ Հայաստանի 1-ին Հանրապետության ստեղծմամբ: Սակայն Մեծ Եղեռնի, անբարենպաստ աշխարհաքաղաքական իրավիճակի և այլ օբյեկտիվ պատճառներով հայության և նրա մանուկ Հանրապետության ուժը չբավարարեց ռուս-թուրքական ագրեսիային դիմակայելու համար: Ռուս-թուրքական դաշինքը զավթեց ու մասնատեց երկուսուկես տարի գոյատևած պետությունը՝ 1921 թ. մարտի 16-ի Մոսկվայի և հոկտեմբերի 13-ի Կարսի պայմանագրերով հայության ու Հայաստանի հաշվին ձևավորելով հայկական գործոնի կայացումը բացառող տարածաշրջանային ճարտարապետություն՝ դրա համար երաշխիք դարձնելով նաև Արցախի և Նախիջևանի օտարումը Հայաստանից, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխանությունից զրկելով և որպես վարչատարածքային միավոր Ռուսաստանին հանձնելով: Որպես այս ամենի հետևանք, մենք կրկին վերադարձանք ռուս-թուրքական դավադիր երկընտրանքի ձևաչափի մեջ: Հայաստանը հայտնվեց մի գաղութային համակարգի մեջ, որի հենքը ռուս-թուրքական պայմանագրերով ձևավորված տարածաշրջանային ճարտարապետությունն է, լծակը՝ Ռուսաստանից Հայաստանի կախյալությունը, իսկ գործիքը՝ հայաստանյան ռուսահպատակ վարչակազմը:
Վերջին անգամ ռուս-թուրքական երկընտրանքը հաղթահարելու և նշված գաղութային համակարգից ազատագրվելու (Armexit) ու ազգային պետություն կառուցելու հնարավորություն առաջացավ 1988 թ.-ին սկսված Արցախյան ազատագրական պայքարի ու 1991 թ. դեկտեմբերի 11-ին ԽՍՀՄ լուծարման շնորհիվ:
Արցախի տարածքի մի զգալի մասի ազատագրմամբ մասամբ խախտվեց ռուս-թուրքական դաշինքով ձևավորված տարածաշրջանային ճարտարապետությունը, այսինքն՝ մեզ տիրապետող գաղութային համակարգի հենքը՝ ստեղծելով նաև հաջողությունը զարգացնելով Նախիջևանը հայկական վերահսկողության տակ առնելու և Կուր-Արաքսյան բնական միջակայքում ռուսական գաղութատիրությունից զերծ հայկական ազգային պետություն կառուցելու, որով՝ ռուս-թուրքական երկընտրանքը հաղթահարելու և մեր ազգային առաքելությունը վերաստանձնելու ու Հայրենիքին վերատիրանալու գործընթացի մեկնարկի, ազատ ու արժանապատիվ կյանքի հնարավորություններ:
Սակայն, լուծարվելիս, որպես ԽՍՀՄ 70 տարի գոյատևած ռուսական կայսրությունը գործարկեց վերարտադրության մեխանիզմներ, ինչը կարճ ժամանակ անց վերածվեց կայսրությունը մի նոր ԽՍՀՄ-ի տարբերակով վերակենդանացնելու և այդ նպատակով նախկին ԽՍՀՄ հանրապետությունները վերագաղութացնելու ծրագրի:
Հայաստանի և հայության պարագայում մեր ազգային դիմադրողականությունը հաղթահարելու համար վերակենդանանալու ծրագիր ունեցող ռուսական կայսրությունը, որպես կատարածու ունենալով Հայաստանում կառավարման ղեկին գտնվող և քաղաքական դասի մեծամասությունը կազմող գործակալական (քաղաքական և ուղիղ առումներով) վերնախավին՝ պահպանեց Հայաստանը կառավարող գաղութային համակարգը և դրա միջոցով.
1. Արցախի ազատագրման պայքարը շեղեց նախապես հռչակված միավորման ուղուց և նրա անկախացման ու Հայաստանից տարանջատման միջոցով հարցական դարձրեց տարածաշրջանային ճարտարապետությունը փոխելու, դրանով իսկ՝ գաղութային համակարգի հենքը խարխլելու և գործոն դառնալու Հայաստանի հնարավորությունը, ինչպես նաև նախադրյալներ ստեղծեց Արցախն իր ձեռքն առնելու և որպես մանրադրամ Այսրկովկասին վերատիրանալու նպատակով օգտագործելու համար,
2. Հայաստանին մտցրեց Ռուսաստանի առանցքի շուրջն ստեղծվող վերպետական ու դաշինքային ձևաչափերի (ԱՊՀ, ՀԱՊԿ, ԵԱՏՄ) մեջ՝ էապես սահմանափակելով Հայաստանի միջազգային ու տարածաշրջանային ինտեգրման և գործընկերային ներուժի զարգացման հնարավորությունները՝ նրան փաստացի դարձնելով Ռուսաստանի կցորդ-պետություն, 3. ձևավորեց Ռուսաստանից Հայաստանի կախյալությունն ապահովող երկկողմ միջազգային պայմանագրաիրավական համակարգ,
4. Հայաստանի անվտանգային-պաշտպանական և տնտեսական ոլորտների, ինչպես նաև արտաքին հարաբերությունների և պետական կառավարման համակարգի նկատմամբ հաստատեց փաստացի ռազմավարական կառավարում,
5. 1988-94 թթ. և հետագա ժամանակահատվածում չեզոքացրեց ազգային պետության կերտման ներուժ ունեցող քաղաքական, հասարակական և ռազմական գործիչներին,
6. ավարտին հասցրեց ռուսահպատակ, ստրկամիտ, նյութապաշտ, կամազուրկ, մտքով գաճաճ հայաստանյան (Արցախը ներառյալ) քաղաքական-կառավարչական դասի և նրա կորիզը կազմող գաղութային վարչակազմի ձևավորումը,
7. գործուն աջակցությամբ որպես հանցավոր համագործակցություն կազմակերպված գաղութային վարչակազմին օգնեց.
ա) ամբողջությամբ զավթելու պետությունը և այն վերածելու ռուսական գաղութատիրությունը ու նրան ծառայող այդ վարչակազմի վերարտադրությունն ապահովող գործիքի,
բ) ստեղծելու իր Հայրենիքից հայության զանգվածային արտագաղթ պարտադրող իրավիճակ,
գ) ստեղծելու բնակչության քանակի համեմատությամբ անհամաչափ ոստիկանական-ենիչերիական ուժ և այն անպատիժ կերպով կիրառելու երաշխիքներ:
Այս և այլ գործողությունների շնորհիվ Ռուսաստանը կարողանում է նաև պահպանել գաղութային համակարգի լծակը՝ Ռուսաստանից Հայաստանի կախյալությունը և ապահովել հայության պետականազրկման, ցեղասպանության ու վերջնական հայրենազրկման գործիք գաղութային վարչակազմի վերարտադրությունը:
Դիտարկվող գործողությունների հետևանքով առաջացած համակարգային ճգնաժամը էապես թուլացնում է ազգային դիմադրողականությունը և պայմաններ ու նախադրյալներ ստեղծում Հայաստանի վերջնական աբխազացման ու կլանման համար: Եթե դա տեղի ունենա, մենք կզրկվենք ազգային պետություն ստեղծելու, մեր Հայրենիքին վերատիրանալու և մեր առաքելությունն իրականացնելու, այդու՝ ազատ ու արժանապատիվ կյանքով ապրելու հեռանկարից և ոտք կդնենք վերջնական ուծացմամբ որպես ինքնություն վերանալու անդառնալի ճանապարհի վրա:
Վերացողի գոյավիճակից դուրս գալու և ազատ ու արժանապատիվ ազգային կարգավիճակ ձեռք բերելու համար հարկավոր է առաջին հերթին ապագաղութացվել՝ ազատագրվել ռուս-թուրքական երկընտրանքի վրա հիմնված ռուսական գաղութատիրությունից՝ քանդելով գաղութային համակարգը և կտրելով այն պորտալարը, որի միջոցով Ռուսաստանը կառավարում է Հայաստանին:
Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ
Դարձյալ խոսք հայ երիտասարդությանը
Մաս 2-րդ
Ապագաղութացում-Armexit-ի գործընթացն սկսելու համար նախ անհրաժեշտ է ստեղծել հայկական սուբյեկտային գործոն, ինչը հնարավոր է, եթե հեռացվի գաղութային վարչակազմը և նրա փոխարեն ստեղծվի ազգային կառավարություն (պետական կառավարման ազգային համակարգ):
Մեր պարագայում գաղութային վարչակազմին հնարավոր է հեռացնել միայն ժողովրդային ընդվզման միջոցով, իսկ ազգային կառավարություն կարող է ձևավորվել «Ժողովրդի վստահության կառավարություն – Անցումային պետական կառավարման համակարգ – Նոր Սահմանադրության համապատասխան կազմավորված պետական կառավարման համակարգ» փուլային կերպափոխումների ճանապարհով:
Ազգային կառավարությունն արդեն պետք է կազմակերպի տարածաշրջանային ճարտարապետության վերանայումն ու գաղութային համակարգի լծակի չեզոքացումը, ինչի համար առնվազն անհրաժեշտ է.
1. Հրաժարվել հայկական պետականությունը որպես ռուս-թուրքական դաշինքի ու ագրեսիայի մնացորդային արդյունք և իրավասուբյեկտություն չունեցած Խորհրդային Հայաստանի ժառանգորդ համարելու, ինչպես նաև իրավունքի անբաժանելի կոլեկտիվ սուբյեկտ հայությունից նրա արցախաբնակ հատվածը տարանջատելու հանցավոր ու կործանարար մոտեցումներից, որդեգրել 1-ին Հանրապետության ժառանգորդության, Հայրենիքի ու հայության այլ անօտարելի իրավունքների վերատիրացման ռազմավարություն, համայն հայության կամքն արտահայտելու հնարավորություն ունեցող ՀՀ-աբնակ և Արցախաբնակ հայության, ինչպես նաև ՀՀ ոչ հայ քաղաքացիների՝ որպես ամբողջական ու միասնական կոլեկտիվ սուբյեկտի, կամաարտահայտությամբ (հանրաքվեի միջոցով) հիմնադրել Նոր Հանրապետություն ներկայիս ՀՀ պաշտոնական տարածքի և Արցախի սահմանադրական տարածքի վրա՝ «Հայաստանի Հանրապետություն» անվանմամբ:
2. Մեկնարկել միջազգային իրավունքի սկզբունքների ու նորմերի և գործող միջազգային պայմանագրերի հենքի վրա Հայրենիքի և հայության այլ անօտարելի իրավունքների վերատիրացման իրավաքաղաքական գործընթաց և, առաջնահերթորեն՝
ա) հայությանը և Հայաստանին վերաբերող մասով անվավեր ճանաչել այդ իրավունքները մերժող և/կամ սահմանափակող բոլոր միջազգային պայմանագրերն ու պայմանավորվածությունները, ինչպես նաև այլ իրավական ակտերն ու գործողությունները, այդ թվում՝ միջազգային իրավունքին հակասող՝ 1921 թ. մարտի 16-ի Մոսկվայի պայմանագիրը և 1921 թ. հոկտեմբերի 13-ի Կարսի պայմանագիրը, ինչպես նաև 1922 թ. դեկտեմբերի 30-ի ԽՍՀՄ կազմավորման մասին պայմանագիրը,
բ) առաջադրել Նոր Հանրապետության իրավազորության հաստատումը Նախիջևանի և Կուր գետի աջ ափի տարածքներում՝ որպես այս գործընթացի հերթական քայլ:
Միայն այսպիսի արմատական, մեր նկատմամբ 100 տարի առաջ ռուս-թուրքական դավադիր գաղութարար դաշինքի ձեռքով իրականացվածին համարժեք քայլերով է հնարավոր իրավիճակ և տարածաշրջանային ճարտարապետություն փոխելու սկիզբ դնել և մեկնարկել գաղութային համակարգի հենքի խարխլման և Հայաստանը կառավարող գաղութային լծակի չեզոքացման դրանով իսկ՝ ապագաղութացված ինքնուրույն հայկական գործոնի ձևավորման գործընթաց:
Եթե չունենանք անհրաժեշտ կամք ու վճռականություն, ապա դատապարտված ենք ռուսական գաղութատիրության սարդոստայնում մնալու և արյունաքամ լինելով վերանալու: Իսկ եթե գիտակցենք տարածաշրջանում տեղի ունեցող աշխարհաքաղաքական զարգացումների շնորհիվ առաջացող հնարավորությունները, սահմանների վերաձևման անխուսափելիությունը և թամբենք այս փոփոխությունների ալիքը, ապա սկիզբ կդնենք Հայրենիքի վերատիրացման և ազգային առաքելության վերաստանձնման։
Միևնույն ժամանակ՝ այս քայլերը բավարար չեն ապագաղութացման համար: Դրանք անհրաժեշտ են որպես ապագաղութացման պայմաններ և նախադրյալներ և միայն ասպարեզ ու հնարավորություն են բացում դրա համար :
Ուստի, բացի դրանցից, Ռուսաստանից ապագաղութացումը ենթադրում է նաև գործողությունների համալիր ծրագիր: Այդ ծրագրի առաջնահերթ գործողությունները պետք է լինեն (հերթականությունը կարևոր է, զուգադրումը՝ հնարավոր) .
1. դուրս բերել ՌԴ սահմանապահ զորքերը և ՀՀ պետական սահմանի համապատասխան հատվածները հանձնել ՀՀ Սահմանապահ զորքերին,
2. չեղյալ հայտարարել ՌԴ հետ ՀՕՊ միասնական համակարգի և զորքերի (ուժերի) միացյալ խմբավորման վերաբերյալ պայմանագրերը,
3. դուրս գալ ՌԴ առանցքի շուրջ ստեղծված վերպետական ու դաշինքային բազմակողմ ձևաչափերից (ՀԱՊԿ, ԵԱՏՄ, ԱՊՀ),
4. իրագործել ապակոմունիզացման և ապախորհրդայնացման (անհրաժեշտ մասով՝ ապառուսականացման) ծրագիր,
5. իրականացնել քաղաքական, տնտեսական և գործակալական լյուստրացիա (գաղտնազերծում) և ապահովել պետությունը զավթած հանցավոր համագործակցության (գաղութային վարչակազմի և հանցակիցների) դատաիրավական պատասխանատվություն, ինչպես նաև պետության ու քաղաքացիների քաղաքական, քաղաքացիական, տնտեսական ու սոցիալական խախտված իրավունքների վերականգնում,
6. դուրս բերել ՌԴ ռազմակայանը ՀՀ տարածքից,
7. ազգայնացման կամ այլ եղանակով ազգային վերահսկողություն հաստատել ռուսական կողմի սեփականությանը կամ կառավարմանը հանձնված ռազմավարական ենթակառույցների ու օբյեկտների նկատմամբ:
Որպես ամփոփում
Մեր ազգային մարմնի և պետականության շարունակական քայքայման հիմնական պատճառը հայության քաղաքական գիտակցության գաղութացումն է ռուս-թուրքական դավադիր երկընտրանքի համատեքստում: Այն հանգեցնում է «չարյաց փոքրագույն»-ի մտածելակերպի արմատավորման և դրա ազդեցությամբ՝ թուրքական յաթաղանից ռուսական սվինի հետևում պատսպարվելու ընտրության, ինչն էլ իր հերթին հանդուրժելի և ընդունելի, հետագայում նաև՝ նույնիսկ հարազատ է դարձնում ռուսական սապոգը: Նման ընտրություն կատարում է այն ազգը, որի քաղաքական գիտակցությունը և վերնախավը արդեն որոշակի չափով կորցրել են ազգի քաղաքական ինքնության պահպանման համար անհրաժեշտ որակները (արժանապատվություն, ազատատենչություն, մտքի և կամքի ռազմավարական տրամաչափ, ինքնուրույնության ձգտում և այլն): Որպես արդյունք՝ այդպիսի ընտրություն կատարած ազգի աղետալի ընթացքը կանգ չի առնում, նա կորցնում է մտքի, կամքի և ուժի իր առանցքը, որպես համակարգ կորցնում է իր գործառույթը, քայքայվում և հայտնվում է գաղութարարի ուղեծրում, դառնում նրա առանցքի շուրջը պտտվող արբանյակ, իսկ իր համակարգի տարանջատված բաղադրիչները մաս են կազմում գաղութարարի համակարգին և ծառայում նրա գործառույթին: Նման ազգը վերածվում է շագրենի կաշվի պես նվազող էթնոկրոնական համայնքի, իսկ նրա վերնախավը՝ գաղութարարին իր ազգային շահի հաշվին սպասարկող ռեսուրսի: Ընդ որում՝ վերնախավը կիսվում է. երևելի անհատների մեծ մասն ամբողջությամբ զատվում է նրանից և մաս կազմում գաղութարարի վերնախավին, իսկ արդեն ռազմավարական տրամաչափ չունեցող «ազգային» վերնախավը դառնում է օտար տիրոջ գավառական հաճկատար։
Այսպիսի ընտրությունը սպիտակ ցեղասպանության միջոցով կամովին ոչնչացման ճանապարհ է: Միայն այն հանգամանքը, որ տվյալ ազգի ինքնությունը բնութագրող և պահպանող բաղադրիչները (առաքելություն, մշակույթ, պետական կառավարման համակարգ, վերնախավ, պաշտպանական կարողություն և այլն) ստորադասվում և/կամ նույնացվում են գաղութարարի ինքնության համապատասխան բաղադրիչներին, իսկ նրա երևելի անհատները դառնում են գաղութարարի մոտ հոգևոր-քաղաքական գերությունն ապահովող պաշտամունքային «պանթեոնի» կուռքեր (մադաթովներ, լորիս մելիքովներ, իսակովներ, բաղրամյաններ և այլն՝ միայն Ռուսաստանին՝ 40 հազար երևելի անհատ, մինչդեռ այդ ներուժով կարելի էր մի քանի անգամ ազգային պետություն կառուցել), կատալիզատորի նման հեշտացնում և արագացնում է ազգային ռեսուրսի մարսումն ու յուրացումը գաղութարարի համակարգում: Այս երևույթին էապես նպաստում է նաև այն հանգամանքը, որ նման վիճակում հայտնված ազգի աշխարհը կորցնում է մոլորակային մասշտաբը և սահմանափակվում իրեն կլանող գաղութարարի տիրապետության տակ գտնվող տարածքում:
Ռուս-թուրքական երկընտրանքի, ռուսական գաղութատիրության արյունաքամող ցեղասպան սարդոստայնից դուրս պրծնելու և ազատ ու արժանապատիվ կյանքի ճանապարհով գնալու ուղին ազգային և անձնային մակարդակներում հոգևոր, մտավոր, քաղաքական ու տնտեսական ապագաղութացումն է, մոլորության ու գերության այդ «քառսուն գազ հորից» մեր Հայկական ելք-Armexit-ը, ինչից հետո միայն աշխարհի և մարդկության լիարժեք մաս ու լիիրավ անդամ դառնալու լույսը և ասպարեզը կբացվեն մեզ համար:
Ապագաղութացման, ազատ ու արժանապատիվ կյանքի ճանապարհը բռնելու առաջամարտիկը ապագայի տեր երիտասարդությունն է՝ մեր առաջադեմ, լուսավոր ու կենսունակ ուժը:
Ուստի այս հոդվածը ևս և մեր խոսքն ու սպասումն առհասարակ՝ առավելապես ուղղված է քեզ՝ հայ երիտասարդություն՝ մեր շղթաները փշրողին ու վաղվա օրը կերտողին:
Մի՛ մնա ստրկություն տեսած ավագ սերնդի հույսին, այլ ստանձնի՛ր գալիքի պատասխանատվությունը և տա՛ր մեզ կյանքի ճանապարհով դեպի Արարատյան առաքելություն:
————————————
1․ Այս քայլերի, դրանց հիմնավորման ու իրականացման մասին առավել հանգամանալից ու մանրամասն տե՛ս «Նոր Հանրապետության հիմնադրման «Սասնա Ծռեր» ճանապարհային քարտեզ», Վ. Ավետիսյան, Պայքարի նպատակի ձևակերպման հարցի շուրջ, Lragir.am, 04 սեպտեմբերի 2016 թ., http://www.lragir.am/index/arm/0/co…, Ժիրայր Սէֆիլյանի և Սասնա Ծռերի ուղերձը Մայիսյան հերոսամարտերի և անկախ պետականության վերականգնման տարեդարձերի առթիվ, galatv.am/hy/news/191238/, Հիմնադիր Խորհրդարանի ու Սասնա Ծռերի անդամներն ընդհատակից ու բանտից համատեղ հայտարարությամբ անդրադարձել են 2016 թ. հուլիսյան դեպքերին, galatv.am/hy/news/armexit/#, Սասնա Ծռերի և ընկերների ուղերձը բանտից և ընդհատակից՝ «Սասնա Ծռերի» ապստամբության տարեդարձի առթիվ, 17 հուլիսի 2017 թ., http://hetq.am/arm/news/80669/sasna…, Թևանականությամբ արմատախիլ անել թրքաբոլշևիկությունը և հիմնադրել Կուր-Արաքսյան Հանրապետություն, http://galatv.am/hy/news/185079/, Վտանգը հաղթանակի գիծն է. Վարուժան Ավետիսյանի նոր հոդվածը, http://www.1in.am/2063204.html, Ժիրայր Սէֆիլյանի, Գարեգին Չուգասզյանի, Վարուժան Ավետիսյանի և Կարո Եղնուկյանի համատեղ հայտարարությունը․ Հայ-իրանական հարաբերությունների հեռանկարը, http://armlur.am/739028/:
Հաշվի առնելով, որ այս առաջնահերթ գործողություններն առավել հանգամանալից ներկայացնելու կարիք կա, հեղինակը նախատեսում է հաջորդիվ դրանց վերաբերյալ հանդես գալ առանձին լուսաբանական հոդվածներով:
Ապագաղութացման առաջնահերթ գործողություններ
Գործողություն 1. Դուրս բերել ՌԴ Սահմանապահ զորքերը
ՀՀ և ՌԴ միջև ՀՀ տարածքում գտնվող ՌԴ Սահմանապահ զորքերի կարգավիճակի և գործառման պայմանների մասին 1992թ․ սեպտեմբերի 30-ի պայմանագրին (այսուհետև՝ Պայմանագիր) և դրա հիման վրա կնքված միջկառավարական համաձայնագրերին համապատասխան Իրանի և Թուրքիայի հետ ՀՀ պետական սահմանի պահպանությունը վստահված է օտարերկրյա պետություն Ռուսաստանի Դաշնությանը` ի դեմս ՀՀ տարածքում ՌԴ դաշնային անվտանգության ծառայության սահմանապահ վարչության զորամասերի:
Պայմանագրի ոգուն և տառին համապատասխան՝ այն ժամանակավոր է՝ մինչև ՀՀ-ն կստեղծի իր սահմանապահ կառույցները և փոխարինելով ՌԴ սահմանապահ կառույցներին, կստանձնի Իրանի և Թուրքիայի հետ իր սահմանի պահպանությունը։
Ինքնիշխան պետությանը ոչ հարիր և արդեն 25 տարի շարունակվող՝ աշխարհում թերևս բացառիկ այս երևույթի հիմնական հատկանիշները և ՀՀ-ի համար դրա վտանգավորությունը բնութագրվում են հետևյալ պարամետրերով.
1. Սահմանների անձեռնմխելիության ապահովումն իշխանության իրականացման, պետական կառավարման գործառույթ է: Օտարերկրյա պետությանն այդ գործառույթի զիջումը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ ինքնիշխանության զիջում տվյալ պետությանը:
2. ՀՀ ինքնիշխանության հաշվին «ՀՀ սահմանների անձեռնմխելիությունն ապահովող» ՌԴ դաշնային անվտանգության ծառայության սահմանապահ վարչությունը օտարերկրյա պետության հատուկ ծառայության ստորաբաժանում է: Վերջինս ՀՀ-ում բացահայտ ու իրավազոր կերպով ի շահ ՌԴ-ի հետախուզական և հակահետախուզական համալիր գործունեություն իրականացնելու առարկայական հնարավորություններ ունի: Ընդ որում, այդ գործունեությունը բացարձակապես անվերահսկելի է մեր կողմից: Բնական է, որ անհրաժեշտության դեպքում նման գործունեությունը կիրականացվի նաև ի վնաս ՀՀ-ի: Անխուսափելի է ինչպես ՀՀ ներքին գործերին միջամտելը ՀՀ-ում գործակալական ցանց ստեղծելու և այն այլազան ձեռնածությունների ենթարկելու միջոցով, մեր պետության կառավարմանը հայեցողական ու անվերահսկելի կերպով մասնակցելը, մասնավորապես՝ սահմանի գործոնով պայմանավորված հարցերում ՀՀ արտաքին քաղաքականության վրա ազդելու և այն վերահսկելու, այդ թվում՝ սահմանի հետ կապված մեր ելումուտը և մնացյալ քայլերը մոնիթորինգի տակ պահելու միջոցով, այնպես էլ ուրիշ օտարերկրյա պետությունների հատուկ ծառայությունների հետ ՀՀ-ի շահերի հաշվին գործակցելը:
3. ՀՀ-ն անմիջական, կենդանի շփում չունի տարածաշրջանի հիմնական սահմանակից դերակատարներ Թուրքիայի և Իրանի հետ: Այս հանգամանքը Թուրքիայի և Իրանի հետ սահմանային հարցերի ու դրանց հետ որևէ առնչություն ունեցող ոլորտների մասով հարաբերվելու գործում ՀՀ-ին զրկում է սուբյեկտությունից, քանի որ հայկական կողմը ստիպված է լինելու որպես միջնորդ ու դատավոր հրավիրել ռուսական կողմին, որն էլ գործելու է ի շահ իր նպատակների:
4. Իր հատուկ ծառայութան ստորաբաժանման ուժերով ՀՀ սահմանը պահելու հանգամանքը որպես գործիք ու գործոն օգտագործելով, ՌԴ-ն օբյեկտիվորեն հնարավորություն է ձեռք բերում ՀՀ-ին վերաբերելու որպես ֆորպոստի, իսկ հայ ժողովրդին` որպես քաղաքականապես ապասուբյեկտային համայնքի:
5. ՌԴ-ի համար դա ըստ էության ծառայում է որպես կայսրության վերարտադրողական տարրերի պահպանման ռեզերվացիա, որպես կայսրության վերականգնման ռեսուրս: Սա հնարավոր է հատկապես այն հիմնարար պատճառով, որ ՀՀ-ի սահմանները պահելու ձևաչափը կառուցված է Ադրբեջանի ու Վրաստանի հետ սահմանը «ներքին», իսկ Թուրքիայի և Իրանի հետ սահմանը «արտաքին» համարելու մեկնակետերի վրա:
Դրանով նաև շարունակում է կենսունակ մնալ այն կարծրատիպը, որ մենք չենք կարող մեր սահմանը պահել, որ առանց ռուսի հնարավոր չէ, ինչը ոչ միայն նվաստացուցիչ է ազգային արժապատվության համար, այլև թույլ չի տալիս, որ մենք անձնային ու ազգային առումներով հոգեբանորեն անկախանանք, ազատվենք բարդույթներից, ժամանակակից քաղաքական ազգի վերածվենք ու, հասնելով լիարժեք հոգեբանական ինքնիշխանության` ստեղծենք ռեալ ինքնիշխան պետություն:
ՌԴ սահմանապահների ներկայությունը ու նրանց մեր սրբություն-սահմանը, մեր տան մուտքն ու ելքը վստահելը մեր ազատության, անկախության և ինքնիշխանության` ՀՀ տարածքում գտնվող առաջնային ու անվերահսկելի օտարերկրյա խոչընդոտն ու սպառնալիքն է:
Ուստի ռուսական գաղութատիրությունից ազատագրվելու առաջնահերթ գործողությունների ծրագիրը հարկավոր է սկսել ՀՀ տարածքից ՌԴ Սահմանապահ զորամասերը դուրս բերելուց և դրանք ՀՀ Սահմանապահ զորքերի ստորաբաժանումներով փոխարինելուց։
Դրա շնորհիվ նաև կթուլանա ու կսահմանափակվի մեր ինքնիշխանության մյուս ռազմական խոչընդոտի ու սպառնալիքի՝ ՌԴ Ռազմակայանի գործոնային դերն ու նշանակությունը։
ՌԴ Սահմանապահ զորքերը կարող են դուրս բերվել Պայմանագրի 4-րդ հոդվածի 4-րդ պարբերությանը համապատասխան․ «ՀՀ-ն իր Սահմանապահ կառույցների ստեղծմանը զուգահեռաբար՝ ՌԴ Սահմանապահ զորքերի ղեկավարության հետ համաձայնեցնելով հաջորդաբար իր պահպանության տակ է առնում Թուրքիայի և Իրանի հետ սահմանի հատվածները․․․ »։
Մինչդեռ՝ մինչև ՀՀ Սահմանապահ կառույցների ստեղծումը գործելու համար կնքված այս ժամանակավոր պայմանագիրը փաստորեն վերածվել է անորոշ ժամկետով, ըստ էության՝ անժամկետ պայմանագրի, քանի որ Ռուսաստանը մինչ օրս չարաշահում է այն, իսկ հայաստանյան գաղութային վարչակազմը դավաճանաբար չի կատարում նրա պահանջները։
Նշված կարգով ՀՀ սահմանի համապատասխան հատվածների նկատմամբ ՀՀ Սահմանապահ զորքերի վերահսկողության տակ առնելու գործընթացը պետք է տեղի ունենա հարավ-հյուսիս ուղղությամբ՝ մեկնարկելով Իրանի հետ սահմանի հատվածից։
ՀՀ Սահմանապահ զորքերի համալրումը, հանդերձավորումը և գործառումը պետք է իրականացվի ժողովրդի իշխանության յուրացման համար ստեղծված Ոստիկանության զորքերի, ՊՊԾ գնդի և ոստիկանության այլ ստորաբաժանումների նյութաֆինանսական ու հաստիքային ռեսուրսների հաշվին, ինչպես նաև ՌԴ Սահմանապահ զորքերում ծառայող կամ աշխատող ՀՀ քաղաքացիների ներգրավմամբ։
Գործընթացը ցանկալի է ավարտել մինչև մեկամյա ժամկետում։ Միևնույն ժամանակ՝ հարկավոր է պատրաստ լինել նաև այն սցենարին, երբ ՌԴ Սահմանապահ զորքերը հեռանան միանգամից ամբողջ կազմով։
___________________________
Հոդվածը «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածով (տե՛ս «Հրապարակ», №209-211 (2260-2262), 21-23 նոյեմբեր, 2017թ., https://www.hraparak.am/posts/5a13c…, https://www.hraparak.am/posts/5a150…, https://www.hraparak.am/posts/5a166…) սկսված շարքի բաղկացուցիչ մասն է։ Հոդվածում օգտագործվել են նաև հեղինակի՝ «Ինքնիշխանության օտարերկրյա խոչընդոտը» հոդվածի http://www.lragir.am/index/arm/0/na… հիմնական դրույթները։
Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ
Գործողություն 2. Չեղյալ համարել ՀՕՊ միավորված համակարգը և Զորքերի (ուժերի) միավորված խմբավորում ստեղծելու մասին համաձայնագրերը
Ռուսական գաղութատիրության խորացման մի նոր փուլի հաստատման իրավական հիմքեր են ստեղծել ՀՀ և ՌԴ միջև հարավային անվտանգության տարածաշրջանում ՀՕՊ միավորված տարածաշրջանային համակարգ ստեղծելու մասին 2015թ. դեկտեմբերի 23-ի և ՀՀ և ՌԴ միջև ՀՀ ԶՈՒ և ՌԴ ԶՈՒ զորքերի (ուժերի) միավորված խմբավորում ստեղծելու մասին համաձայնագրերը:
Հարկ ենք համարում նշել, որ համաձայնագրերի անվանումները խաբուսիկ են: Դրանցով իրականում ստեղծվում են ոչ թե կողմերի հավասար և նրանց ինքնուրույնությունը երաշխավորող միավորված, այլ ռուսական կողմի գերակա դերով միասնական (միացյալ) ՀՕՊ համակարգ և ցամաքային զորքերի (ուժերի) խմբավորում:
Ռուսաստանից Հայաստանի քաղաքական, տնտեսական, անվտանգային-պաշտպանական (այդ թվում՝ սպառազինական, ռազմատեխնիկական, ռազմատեղեկութային) և այլ ոլորտներում համակարգային կախյալությունը, այն փաստը, որ ՀՀ պետական կառավարման համակարգը և, մասնավորապես, ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը, ռուսական գաղութատիրության գործիքներ են, նշված համաձայնագրերով ռուսական կողմին վերապահված գերակա դերը վերածում են դրանցով ստեղծվող ՀՕՊ համակարգի և Զորքերի խմբավորման նկատմամբ ռազմավարական կառավարման:
Այդ պատճառով ճշգրիտ կլինի համապատասխանաբար կիրառել ՀՕՊ միասնական (կամ միացյալ) համակարգ և Զորքերի միասնական (կամ միացյալ) խմբավորում անվանումները:
Դիտարկվող համաձայնագրերով Հայաստանի ՀՕՊ համակարգի հիմնական մասի և Նախիջևանի ու Թուրքիայի ուղղությամբ տեղակայված ցամաքային զորամիավորումների նկատմամբ Ռուսաստանի ռազմավարական կառավարում հաստատելու հետևանքով.
ա)Հայաստանի (ներառյալ Արցախը) պաշտպանությունը զգալի չափով հանվում է հայկական կամքի ու հնարավորությունների տիրույթից, քանի որ մենք զրկվում ենք երկիրը բոլոր կողմերից օդային, իսկ Նախիջևանի ու Թուրքիայի կողմից՝ նաև ցամաքային հարձակումներից պաշտպանելու, այդ թվում՝ հարկ եղած դեպքում Նախիջևանի ուղղությամբ հակահարձակվելու ինքնուրույն հնարավորությունից,
բ)ՀՕՊ միասնական համակարգը և Զորքերի միացյալ խմբավորումը, ինչպես նաև համաձայնագրերին համապատասխան դրանց հատկացվող լրացուցիչ ուժերն ու միջոցները (նկատի ունենք դրանց հայկական բաղադրիչները) ռուսական կողմի կամքով կարող են դուրս մնալ Արցախը պաշտպանելու՝ մեր ունեցած ռազմական կարողության հաշվեկշռից, այսինքն՝ չեն կարող մասնակցել Արցախի պաշտպանությանը,
գ)սահմանափակվում է Հայկական կողմի, հատկապես Զորքերի միացյալ խմբավորման կազմում ներգրավված ցամաքային զորամիավորումների ուժերն ու միջոցները Նախիջևանի ու Թուրքիայի ուղղությունից բացի այլ ուղղությամբ կիրառելու հնարավորությունը:
Այս համաձայնագրերով Հայկական բանակի նկատմամբ ռազմավարական կառավարման լծակներ ձեռք բերելը Ռուսաստանին անհրաժեշտ է իր շահերն իրացնելու նպատակով առաջիկա հավանական պատերազմում մեր ռուսաստանահպատակ վարքը և պարտությունը երաշխավորելու, ինչպես նաև առհասարակ՝ Կուր-Արաքսյան միջակայքում Հայկական Նոր Հանրապետությունը (Կուր-Արաքսյան Հանրապետություն) հաստատելով՝ մեկ դար առաջ ռուս-թուրք գործակցությամբ ձևավորված, սակայն այսօր քայքայման ռեալ միտումներ ցուցանող, տարածաշրջանային ճարտարապետությունը վերանայելու և հայկական գործոն ստեղծելու հեռանկարը բացառելու համար:
Մեզ համար գոյութենական սպառնալիքներ կարող են առաջացնել նաև նշված համաձայնագրերով ստեղծվող վիճակի ածանցյալ հետևանքները:
Հայկական բանակի ռազմավարական կառավարումը Ռուսաստանին հանձնելով և ըստ էության նրա կցորդը դառնալով, մենք կորցնում ենք գործընկեր լինելու և այլընտրանք ունենալու հեռանկարը, դառնում թիրախ Ռուսաստանի հակառակորդների համար: Նույն Ռուսաստանի և Թուրքիայի, ինչպես նաև տարածաշրջանի այլ խաղացողների համար վերածվում ենք մեր հաշվին դաշիքներ կազմելու և առևտուր անելու մատչելի ռեսուրսի:
Մասնավորապես, Ռուսաստանը կարող է Հայկական բանակի ՀՕՊ-ի և նշված զորամիավորումների նկատմամբ ռազմավարական կառավարման լծակներն օգտագործել Թուրքիայի հետ իր պարբերական սիրախաղերի ու հակամարտությունների ցիկլերի մեջ մեզ ներքաշելու և, ինչպես միշտ, մեր տարածքի վրա ու մեր հաշվին իր շահերն իրացնելու համար: Իր հերթին՝ Թուրքիան կարող է օգտվել առիթից և հնարավորություն ստանալ միջամտելու հայ-ադրբեջանական հավանական պատերազմին:
Նկարագրված վիճակից դուրս գալու և նշված սպառնալիքներից զերծ մնալու նպատակով անհրաժեշտ է չեղյալ համարել դիտարկվող համաձայնագրերը և վերաստանձնել Հայկական բանակի ռազմավարական կառավարումը:
 ________________________________
i. Հոդվածը «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածով (տե՛ս «Հրապարակ», №209-211 (2260-2262), 21-23 նոյեմբեր, 2017թ., https://www.hraparak.am/posts/5a13c…, https://www.hraparak.am/posts/5a150…, https://www.hraparak.am/posts/5a166…) սկսված շարքի բաղկացուցիչ մասն է։ Շարքի նախորդ հոդվածը՝ «Գործողություն 1. Դուրս բերել ՌԴ սահմանապահ զորքերը», տե՛ս https://www.hraparak.am/posts/5a210598bb3f7a2ec271bed4:
Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ 
Գործողություն 3. Չեղյալ համարել ԱՊՀ համաձայնագիրը, դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից
ԱՊՀ ձևաչափի շնորհիվ ԽՍՀՄ լուծարումը կազմակերպվեց հնարավորինս անցավ ու անցնցում։
Միևնույն ժամանակ, որպես ԽՍՀՄ 70 տարի գոյատևած Ռուսական կայսրությունը պահպանեց և ստեղծեց վերարտադրության մեխանիզմներ, որոնք կարճ ժամանակ անց վերածվեցին կայսրությունը մի նոր ԽՍՀՄ-ի տարբերակով վերակենդանացնելու և այդ նպատակով նախկին հանրապետությունները վերագաղութացնելու ծրագրի։
ԱՊՀ-ն, որ այդ մեխանիզմները պարունակող առաջին փորձն էր, շատ արագ ձախողվեց, քանի որ կենտրոնախույս միտումները դեռևս որոշիչ էին։
Այնուամենայնիվ, Հայաստանի համար ԱՊՀ-ն ստեղծեց հավելյալ և շատ բացասական հետևանք։ ԱՊՀ համաձայնագիրը ճանաչեց նախկին հանրապետությունների վարչական սահմանները որպես դրանց արդեն պետական սահմաններ, ինչի հետևանքով պահպանվեց 1921 թ. ռուս-թուրք պայմանագրերով մասնատված և ազգային պետություն ու գործոն դառնալու տարածքային-հաղորդակցային հնարավորություններից օբյեկտիվորեն զուրկ Հայաստանի գոյությունը ամրագրող տարածաշրջանային ճարտարապետությունը։
ԱՊՀ մասնակից պետություններից միայն Հայաստանն է, որ ոչ միայն չի շահել ԱՊՀ համաձայնագրով իր վարչական սահմաններով ճանաչվելու հանգամանքից, այլև կենսական նշանակության, փաստացի՝ ինքնիշխան պետություն դառնալու հեռանկարի, կորուստ է արձանագրել։
ԱՊՀ մնացած մասնակիցները կամ տարածք են շահել ԽՍՀՄ-ը կազմավորելիս և/կամ զրոյից պետականություն են ձեռք բերել այդ գործընթացում։
Դա է պատճառը, որ անգամ ռուսական գաղութատիրությունից ազատագրվելու լուրջ քայլեր կատարող Վրաստանն ու Ուկրաինան չեն շտապում լքել ԱՊՀ-ն, առավել ևս՝ չեղյալ համարել ԱՊՀ համաձայնագիրը, քանի որ այն իրենց համար տարածքային ամբողջականության էական երաշխիք է։
Երբ հետխորհրդային Ռուսաստանի առաջին շրջանի ազատական-ժողովրդավարական ռոմանտիկ գործիչների դասը հեռացավ ասպարեզից և իշխանությունը կենտրոնացավ ուժային համակարգի ներկայացուցիչների ձեռքում, կայսրության վերականգնման ծրագիրը նորոգվեց ու սկսեց իրագործվել ամբողջ թափով։
Սկզբում ստեղծվեց «Նոր ԽՍՀՄ»-ի անվտանգային-պաշտպանական բաղադրիչը՝ ՀԱՊԿ-ը։
Այնուհետև առաջ քաշվեց այդ նախատեսվող կայսրության ամբողջականացման գաղափարը՝ Եվրասիական Միություն նախագծի տեսքով։
Նախագիծը բաղկացած էր երեք փուլից։
Առաջին փուլում պետք է ստեղծվեր Մաքսային Միությունը, որը պետք է որոշակի մակարդակի հասցներ այդ նոր կայսրության տնտեսական բաղադրիչը, որն էլ, իր հերթին, երկրորդ փուլում պետք է ամբողջանար որպես Եվրասիական տնտեսական միություն (ԵԱՏՄ)։ Այդ փուլում անվտանգային-պաշտպանական բաղադրիչ ՀԱՊԿ-ը և տնտեսական բաղադրիչ ԵԱՏՄ-ն պետք է առանձին-առանձին և համադրաբար աճելով, ձևավորեին Եվրասիական Միության ստեղծման նախադրյալներ և, մտնելով դրա իրավաքաղաքական բաղադրիչի տանիքի տակ՝ ավարտին հասցնեին «Նոր ԽՍՀՄ»-ի կայացումը։
Իրականության մեջ, ինչպես ԱՊՀ-ի, այնպես էլ ՀԱՊԿ-ի, ԵԱՏՄ-ի և Եվրասիական Միության նախագծերը լիարժեք կերպով չկայացան։
ԱՊՀ-ի մասին արդեն ասվեց, ՀԱՊԿ-ը վերածվել է ակնհայտ հակասական շահեր ունեցող պետությունների անգործունակ ակումբի, իսկ առանց Մաքսային Միության փուլը բնականոն կերպով անցնելու և, ըստ էության՝ դրա մակարդակում հապշտապ կերպով հռչակված ԵԱՏՄ-ն դարձել է սուռոգատ կառույց։
Ներկայումս վստահաբար կարող ենք ձախողված ու մեռելածին համարել Ռուսաստանի առանցքի շուրջ ստեղծված կառույցները՝ ԱՊՀ, ՀԱՊԿ և ԵԱՏՄ, ինչպես նաև փաստել, որ Եվրասիական Միության նախագիծը տապալվել է։
Սակայն դրանց շնորհիվ Ռուսաստանը կարողանում է պահպանել իր առանցքով գործող և իր ազդեցությանը ենթակա միասնական ձևաչափային միջավայրերը, որոնք նա օգտագործում է ներգրավված պետություններին իր ուղեծրում պահելու, հատկապես երկկողմ ձևաչափով նրանց գաղութացումը խորացնելու և ծավալելու, նրանց աշխարհաքաղաքական այլընտրանքից զրկելու և, առհասարակ, նրանց դիվերսիֆիկացման հնարավորությունները խափանելու կամ էապես սահմանափակելու, ինչպես նաև զուգահեռաբար՝ կայսրության վերականգնման գործընթացը շարունակելու և դրան ուղղված նոր նախագծեր ձեռնարկելու նպատակներով։ Բացի այդ՝ Ռուսաստանը դրանք օգտագործում է նաև իրեն հարակից տարածաշրջաններում իր ծավալապաշտական և ռևանշիստական ծրագրերն իրականացնելու համար։
Այս ամենից զատ, ԱՊՀ-ն, ՀԱՊԿ-ը և ԵԱՏՄ-ն, որպես մեր տարածաշրջանում մեկ դար առաջ ռուս-թուրք դաշինքով ձևավորված հակահայ ճարտարապետությունն ամրագրող ձևաչափեր, մեզ զրկում են նաև ազգային ինքնիշխան պետություն ստեղծելու և ինքնուրույն գործոն դառնալու տարածքային-հաղորդակցային հնարավորությունից։
Մեր տարածաշրջանում ժամ առաջ ինքնուրույն գործոն դառնալը մեզ համար կենսական անհրաժեշտություն է։ Հակառակ պարագայում պատմությունը կարող է կրկնվել՝ խժռելով մեր պետականությունը, հայրենաբնակ Հայությանը և Հայրենիքի այս վերջին հատվածը։
Այդ պատճառով ապագաղութացման (Armexit) մեր ծրագրի իրագործման համար մենք պետք է.
ա) չեղյալ համարենք ԱՊՀ համաձայնագիրը և դրա հիման վրա կնքված պայմանագրերն ու այլ ակտերը (բնականաբար՝ մեզ վերաբերող մասով պետք է մինչ այդ չեղյալ համարենք Մոսկվայի և Կարսի պայմանագրերը, ԽՍՀՄ կազմավորման մասին պայմանագիրը, ինչպես նաև մեր Հայրենիքի իրավունքը մերժող և/կամ սահմանափակող այլ միջազգային պայմանագրերն ու ակտերը),
բ) դուրս գանք ՀԱՊԿ-ից,
գ) դուրս գանք ԵԱՏՄ-ից։
Այս քայլերը կատարելիս մենք պետք է ոչ միայն վճռական ու հետևողական լինենք, այլև մշտապես պահպանենք ռազմավարականության սկզբունքը։ Մասնավորապես՝ վնասակար և վտանգավոր է, օրինակ, ԵԱՏՄ-ից դուրս գալը հիմնավորել ընդամենը տնտեսական օգուտի և վնասի համատեքստում։
Մասնակի, հատվածական պրոբլեմների վրա կենտրոնանալը փակում է մեր տեսադաշտը, շեղում է մեզ իրական նպատակից և ստիպում մեզ մնալ ու դեգերել գաղութային համակարգի մեջ՝ ի վերջո զրկելով մեզ նաև մասնակի պրոբլեմը լուծելու հնարավորությունից։ Միայն ինքնուրույն հայկական պետություն-գործոն (որի միջանկյալ փուլը Կուր-Արաքսյան Հանրապետությունն է) ստեղծելու մոտեցման ռազմավարական բարձունքից կարող ենք տեսնել քաղաքական խճանկարի ամբողջական և իրական պատկերը և ըստ այդմ գործել ու հասնել արդյունքի։
_____________________________
i.Հոդվածը «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածով (տե՛ս «Հրապարակ», №209-211 (2260-2262), 21-23 նոյեմբեր, 2017թ., https://www.hraparak.am/posts/5a13c…, https://www.hraparak.am/posts/5a150…, https://www.hraparak.am/posts/5a166…) սկսված շարքի բաղկացուցիչ մասն է։ Շարքի նախորդ հոդվածը՝ «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 1. Դուրս բերել ՌԴ սահմանապահ զորքերը», տե՛ս https://www.hraparak.am/posts/5a210…, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 2. Չեղյալ համարել ՀՕՊ միավորված համակարգը և Զորքերի (ուժերի) միավորված խմբավորում ստեղծելու մասին», տե՛ս http://www.a1plus.am/1585421.html
Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ
Գործողություն 4. Ապակոմունիզացում, ապախորհրդայնացում և ապառուսականացում
Ռուսական գաղութատիրությունն իր շուրջ 200-ամյա ժամանակահատվածում սոցիալ-մշակութային խորը հետք է թողել հայության և Հայաստանի վրա։
Ուստի մեր ինքնությունն ամբողջապես վերագտնելու, քաղաքական ազգի վերածվելու, ազգային պետություն ստեղծելու, ինքնուրույն գործոն դառնալու, Հայրենիքին վերատիրանալու և մեր առաքելությունը վերաստանձնելու համար կենսականորեն անհրաժեշտ է ճանաչել, գնահատել և մաքրել այդ հետքը։
Ներկայումս, բացի ռուս-թուրքական երկընտրանքին վերաբերվող հարցերից, այդ հետքը հիմնականում արտահայտված է կոմունիստական գաղափարախոսության և խորհրդային ժառանգության շաղախի ձևով։
Այդ պատճառով կոմունիստական գաղափարախոսությունից և խորհրդային ժառանգությունից մաքրվելու միջոցով հնարավոր է միաժամանակ ազատվել նաև ռուսական գաղութատիրության հետքի հիմնական մասից։
Անշուշտ, անհրաժեշտ է մշտապես նկատի առնել, որ ռուսական գաղութատիրության հենքը և առանցքը ռուս-թուրքական երկընտրանքն է, ուստի մեր ապագաղութացման հենքը և առանցքը պետք է դառնա այն հայեցակետը, որ ռուսական գաղութատիրությունը վերջնարդյունքի առումով չի տարբերվում թուրքական գաղութատիրությունից, երկու կայսրությունն էլ ցեղասպան ու կեղեքիչ են եղել և են, պարզապես Ռուսաստանը, որպես կանոն, կիրառում է համեմատաբար ավելի մեղմ մեթոդներ ու գործիքարան, ինչի շնորհիվ որոշ հարցերում նույնիսկ ավելի արդյունավետ է, քան իր մրցակից Թուրքիան, այն է՝ կարողանում է մեր ներուժը կամավոր կերպով օգտագործել մեզ կլանելու և իր շահերին ծառայեցնելու համար։
Եթե հատկապես Մեծ Եղեռնի հետևանքով Թուրքիան ու թուրքականությունը դուրս եկան մեր ներսից և անվերադարձ կերպով մերժվեցին, ապա Ռուսաստանի և ռուսականության իմունային անբավարարության վիրուսը դեռևս ապրում է մեր ներսում և շարունակում իր քայքայիչ գործը։
Այս հայեցակետի հաշվառմամբ ապակոմունիզացման, ապախորհրդայնացման և ապառուսականացման թիրախներ պետք է դառնան (հաջորդականությունն առաջնահերթություն չի ենթադրում).
1) Կոմունիստական գաղափարախոսությունը։ Այն պետք է ֆաշիզմի նման իրավականորեն մերժվի և այն դավանող կազմակերպություններն ու կոմունիստական խորհրդանիշները պետք է արգելվեն։
2) Խորհրդային շրջանը և նրա ժառանգությունը։ Հարկավոր է նկատի ունենալ, որ ԽՍՀՄ-ը մեր Հայրենիքը չէր, որ այն, ինչ նա կառուցել էր, կառուցել էր իր համար և, եթե մենք մասնատված ու կախյալ չլինեինք, ապա ավելի զարգացած կլինեինք և ավելի մեծ արդյունքի կհասնեինք։ Հարկավոր է նաև նկատի ունենալ, որ Խորհրդային Հայաստանը պետություն չի եղել, ուստի չի կարող համարվել 2-րդ Հանրապետություն։ Այդպես մենք ժխտում ենք 1-ին Հանրապետության ժառանգությունը և մեզ համարում ենք 1-ին Հանրապետության զավթման ու մասնատման արգասիք Խորհրդային Հայաստանի ժառանգորդ։ Ըստ այդմ՝ 2-րդ համաշխարհային պատերազմի՝ գերմանախորհրդային մասը մեզ համար հայրենական պատերազմ չի եղել։ Մենք հարկադրաբար մասնակցել ենք 2-րդ աշխարհամարտին ԽՍՀՄ-ի կողմից։
ԽՍՀՄ-ը մեր մասով կազմավորվել և գործել է որպես մեզ պետականազրկող, ցեղասպանող ու հայրենազրկող գաղութային համակարգ, այդ պատճառով նրա ժառանգությունը պետք է ճանաչվի ու գնահատվի վերը նշվածին համապատասխան և մերժվի ու հանվի մեր կյանքից և մեր կյանքի միջավայրից։
3) Կոմունիստական-խորհրդային, ինչպես նաև առհասարակ՝ Ռուսական կայսրության՝ հայազգի «պանթեոնը»։ Շուրջ 40 հազար երևելի անհատ ենք տվել Ռուսական կայսրությանը։ 200 տարվա մեր սերուցքի շատ կարևոր ու զգալի մասը։ Ինչի պատճառով զրկվել ենք մեր ինքնությունից, ներուժից, դիմադրողականությունից և ցեղասպանվել ու հայրենազրկվել ենք։
Հերոս և խորհրդանիշ կարող է համարվել միայն այն հայը, որ ապրել ու գործել է հանուն ազգի և Հայրենիքի, հանուն մեր պետականության։ Մնացյալը, եթե իրենց ինքնիրացումը գերադասող հայրենափոխներ ու ազգափոխներ չեն եղել, ապա եղել են մոլորյալ ու դժբախտ մարդիկ։ Ուստի նրանք տեղ չունեն մեր պանթեոնում։ Միևնույն ժամանակ՝ նրանց կյանքն ու գործունեությունը պետք է անաչառ կերպով գնահատվի ու ներկայացվի սերունդներին, որպեսզի հետագայում նաև կարողանանք հնարավորինս խուսափել հայրենափոխությունից և ինքնագաղութացումից։
4) Կյանքի միջավայրի տարրերը։ Կոմունիստական-խորհրդային, ինչպես նաև առհասարակ՝ ռուսական ծագում ունեցեող տարրերը (տեղանուններ, փողոցների անվանումներ, կազմակերպությունների անվանումներ, խորհրդանիշներ, հուշարձաններ, կոչումներ, տիտղոսներ, դիմելաձևեր, տոներ, հիշատակի օրեր, հերոսներ, գործիչներ, կերպարներ և այլն), որոնք առկա են մեր կյանքի միջավայրում, այդ թվում՝ դասագրքերում, այլ ուսումնական գրականության մեջ, եթերում, պետք է հանվեն այնտեղից կամ վերագնահատվեն ու վերանայվեն։ Բացառություն պետք է լինեն ռուսական մշակույթի և դրա գործիչների հետ կապված այն տարրերը, որոնք չունեն հակահայ բնույթ և մեր պատմության մաս են կազմում։
5. Տեղեկութային տիրույթը, լեզուն և լեզվամտածողությունը։ Ռուսերենը պետք է զրկվի 2-րդ մայրենի լեզվի քողարկված կարգավիճակից և չզուգադրվի միջազգային հաղորդակցության լեզվի կարգավիճակ ունեցող անգլերենի հետ։ Ռուսերենը պետք է չդասավանդվի դպրոցներում որպես պարտադիր օտար լեզու։ Ռուսական հեռուստաալիքները պետք է հանվեն հանրային եթերից, իսկ ռուսերեն հաղորդումներն ու առանց թարգմանության խոսքը՝ հայկական հեռուստա և ռադիո հաղորդումներից։
Լուսաբանական քարոզչական միջոցառումների, ինչպես նաև անհրաժեշտ մասով՝ վարչական սահմանափակումների, արգելքների ու տույժերի միջոցով խորհրդային շրջանի բառամթերքը, լեզվամշակութային այլ տարրերը և, առհասարակ՝ ռուսերենը, պետք է հանվեն մեր առօրյա ու պաշտոնական խոսքից, իսկ Հայոց լեզուն, տվյալ դեպքում՝ արևելահայերեն գրական լեզուն, պետք է ձերբազատվի ռուսերեն լեզվամտածողության կաղապարներից, դադարի լինել յուրօրինակ «թարգմանալեզու» և ազատագրվի՝ զարգանալու ու միասնական ուղղագրության հիման վրա արևմտահայերերենը համարկելու (ինտեգրելու) համար։ Նույն տրամաբանությամբ՝ պետք է ազգային առաքելության և ճշմարտության զույգ ուղենիշներին համապատասխան քաղաքական ու գաղափարական գաղութացվածությունից ազատագրել ու վերաշարադրել նաև Հայոց պատմությունը։
6. Գաղութավիրուսակիր վերնախավը, Ազգային անվտանգության մարմինները, Ոստիկանությունը և Զինված ուժերը։ Պետք է ձերբազատվել կոմունիստական-խորհրդային և ռուս-թուրքական երկընտրանքի վիրուսով վարակված վերնախավից, ռուսական «կենտրոնից» առանձնացնել և կոմունիստական-խորհրդային շերտերից ու բաղադրիչներից մաքրել Ազգային անվտանգության մարմինները, Ոստիկանությունը և Զինված ուժերը։
Հատկապես հարկավոր է արմատապես վերանայել երկու երկրների անվտանգության մարմինների հարաբերությունները, քանդել դրանց ձևաչափը, որն ըստ էության մեր համապատասխան մարմիններին ներառում է որպես ենթակա ստորաբաժանում։ Բացի այդ, հարկավոր է դադարեցնել Ռուսաստանի հատուկ ծառայությունների ներկայացուցչությունների բացահայտ ու գաղտնի գործունեությունը, Ռուսաստանի ուսումնական հաստատություններում անվտանգության, ոստիկանության և Զինված ուժերի սպաների պատրաստումը, Ռուսաստանի կենսաթոշակային համակարգում Հայաստանի պահեստի սպաների գրանցվելու և այնտեղից կենսաթոշակ ստանալու պրակտիկան, ինչպես նաև Հայաստանում Ռուսաստանի ստեղծած կազակական, վետերանների և այլ ռազմականացված կազմակերպությունների գործունեությունը։
Վիրուսակիր վերնախավի ներկայացուցիչները պետք է զրկվեն որոշակի պաշտոններ զբաղեցնելու իրավունքից, նրանց պետք է արգելվի գիտական, կրթական և մշակույթային ոլորտների պետական կազմակերպություններում զբաղվել կառավարման, կրթական կամ դաստիարակչական գործունեությամբ։
Այս հարցում էական դեր կունենա լյուստրացիան (գաղտնազերծում), որին նվիրված կլինի հոդվածաշարի հաջորդ հոդվածը։
7. Քաղաքացիությունը։ Անհրաժեշտ է դադարեցնել Հայաստանի քաղաքացիներին Ռուսաստանի քաղաքացիություն տալու և նրանց մշտական բնակության նպատակով Ռուսաստան փոխադրելու ռուսական պետական ծրագրերը Հայաստանի տարածքում։
_______________________________
i.Հոդվածը «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածով (տե՛ս «Հրապարակ», №209-211 (2260-2262), 21-23 նոյեմբեր, 2017թ., https://www.hraparak.am/posts/5a13c…, https://www.hraparak.am/posts/5a150…, https://www.hraparak.am/posts/5a166…) սկսված շարքի բաղկացուցիչ մասն է։ Շարքի նախորդ հոդվածները՝ «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 1. Դուրս բերել ՌԴ սահմանապահ զորքերը», տե՛ս https://www.hraparak.am/posts/5a210…, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 2. Չեղյալ համարել ՀՕՊ միավորված համակարգը և Զորքերի (ուժերի) միավորված խմբավորում ստեղծելու մասին», տե՛ս http://www.a1plus.am/1585421.html, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ․ Գործողություն 3. Չեղյալ համարել ԱՊՀ համաձայնագիրը, դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից», տե՛ս http://galatv.am/hy/news/armexit-3/
Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ
Գործողություն 5. Լյուստրացիա, պատասխանատվություն և իրավունքի վերականգնում
Ապագաղութացման (Armexit) համար էական ու որոշիչ նշանակություն ունի Ռուսական կայսրության աջակցությամբ պետությունը զավթած հանցագործներին ու գործակալներին բացահայտելը և պատասխանատվության ենթարկելը, ինչպես նաև նրանց հանցավոր ու ազգադավ գործունեության հետևանքով ազգային շահերին և մարդու ու քաղաքացու հիմնարար իրավունքներին հասցված վնասը հնարավոր մասով հատուցելը և խախտված իրավունքները վերականգնելը՝ դրանով իսկ զգալի չափով ապահովելով ապագաղութացման անդառնալիությունը:
Այդ նպատակով իրականացվելիք ծրագիրն առնվազն պետք է ներառի լյուստրացիայի (գաղտնազերծման), պատասխանատվության և իրավունքի վերականգնման հետևյալ քայլերը.
1)Բացահայտել հանուն անձնական ու խմբային շահի օտարերկրյա պետություն Ռուսաստանի Դաշնության աջակցությամբ կեղծիքի, բռնության և խաբեության միջոցով Հայաստանում (ներառյալ Արցախը) իշխանությունը յուրացնելու, այդպիսով պետությունը զավթելու, այն օտարերկրյա պետություն Ռուսաստանի Դաշնությանը ենթակա գաղութային վարչակազմի վերածելու և ազգային շահերի, մարդու և քաղաքացու հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների, առհասարակ՝ պետության, հասարակության, բնության ու տնտեսության դեմ ուղղված, ցեղասպանությանը համարժեք հետևանքներ և համակարգային բնույթ ունեցող հանցագործությունների գործիք դարձնելու նպատակով ստեղծված հանցավոր համագործակցությունը ձևավորած և/կամ դրա մաս կազմած կամ դրան օժանդակած կազմակերպություններին ու անձանց և նրանց գործունեությունը:
2)Դատի տալ նշված կազմակերպություններին և անձանց՝ նրանց քրեական և այլ բնույթի պատասխանատվության հարցը որոշելու համար՝ այդ նպատակով Նյուրնբերգյան դատավարության օրինակով ստեղծելով հանրային վստահություն վայելող անցումային արդարադատության դատարան: Այդ դատարանը պետք է գործի իրավունքի գերակայության հիման վրա իրավարար որոշումներ կայացնելու միջոցով, օժտված լինի լայն իրավասությամբ և կաշկանդված չլինի գործող օրենսդրության ձևական իրավական սահմանափակումներով: Մասնավորապես՝ նշված դատարանը պետք է ունենա իր վարույթում քննվող հանցագործությունների նկատմամբ վաղեմության ժամկետ չկիրառելու իրավունք:
3)Նշված կազմակերպությունների և անձանց քրեական և այլ բնույթի պատասխանատվության հարցը դատական կարգով որոշելուց զատ և, միևնույն ժամանակ՝ անհրաժեշտ մասով դատարանի համապատասխան որոշումների հաշվառմամբ, հրապարակել դրանց վերաբերյալ տեղեկությունները, իսկ այդ անձանց շրջանակի հետևյալ կատեգորիաներին նաև ցմահ զրկել պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման պաշտոններ զբաղեցնելու, փաստաբանական գործունեությամբ զբաղվելու և ընտրությունների ու հանրաքվեների անցկացման հետ կապված հանրային ակտիվ կարգավիճակ (օրինակ՝ ընտրական հանձնաժողովի անդամ) ունենալու իրավունքից.
ա)նախկին ԽՍՀՄ, Ռուսաստանի Դաշնության և օտարերկրյա այլ պետությունների հետախուզական, հակահետախուզական, օպերատիվ-հետախուզական և այլ հատուկ ծառայություններում աշխատած կամ դրանց հետ համագործակցած անձանց,
բ)նպատակահարմարության լրացուցիչ սկզբունքների և չափանիշների հիման վրա և դրանց համապատասխան՝ ՀՀ և Արցախի հետախուզական, հակահետախուզական, օպերատիվ-հետախուզական և այլ հատուկ ծառայություններում աշխատած և դրանց հետ համագործակցած անձանց, բացառությամբ այն անձանցից, ովքեր բացառապես աշխատել կամ համագործակցել են արտաքին հետախուզության կամ հակահետախուզության բնագավառներում,
գ)Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անդամ եղած այն անձանց, ովքեր կայացրել են ընտրությունների կամ հանրաքվեների կեղծման որոշումներ,
դ)կառավարող վարչախմբի մաս կազմած կուսակցությունների ղեկավար կազմի և այդ կուսակցությունների կողմից ընտրական հանձնաժողովների անդամ եղած, ինչպես նաև ընտրական հանցագործություններ կատարած անձանց,
ե)2008թ. մարտի 1-ին և դրանից հետո ստորև նշված կամ դրանց հավասարեցված քաղաքական, հայեցողական, քաղաքացիական և պետական ծառայության պաշտոններ զբաղեցրած հետևյալ անձանց.
 քաղաքական՝ բոլորին, բացառությամբ Ազգային Ժողովի՝ վարչախմբի մաս չկազմած կուսակցությունները ներկայացնող կամ անկախ պատգամավորներից և համայնքների ղեկավարներից (բացառությամբ Երևանի, Գյումրիի և Վանաձորի քաղաքապետերից), ովքեր չեն կատարել հանցագործություններ կամ ազգային շահերի դեմ ուղղված գործողություններ,
 հայեցողական՝ նախագահի կամ Ազգային Ժողովի աշխատակազմի ղեկավարի և նրա առաջին տեղակալի, նախագահի կամ վարչապետի վերահսկողական ծառայության ղեկավարի, Ոստիկանության, ԱԱԾ-ի, ՊԵԿ-ի և կառավարությանն առընթեր այլ մարմնի ղեկավարի և նրա տեղակալի, մարզպետի և նրա տեղակալի, Երևանի գլխավոր ճարտարապետի, Երևանի վարչական շրջանի ղեկավարի և նրա տեղակալի պաշտոն զբաղեցրած անձանց,
 քաղաքացիական՝ սահմանադրական դատարանի նախագահի և անդամի, վճռաբեկ դատարանի, նրա պալատի, վերաքննիչ դատարանի և առաջին ատյանի դատարանի նախագահի, գլխավոր դատախազի և նրա տեղակալի, զինվորական դատախազի և նրա տեղակալի, Երևան քաղաքի վարչական շրջանի և մարզի դատախազի, կայազորի զինվորական դատախազի, գլխավոր դատախազության ավագ դատախազի և դատախազի, գլխավոր դատախազության վարչության պետի, օրենքով ստեղծված մշտապես գործող մարմնի (հանձնաժողով, ծառայություն, խորհուրդ) ղեկավարի և նրա տեղակալի պաշտոն զբաղեցրած անձանց,
 պետական ծառայության՝ Ոստիկանության, ԱԱԾ, Հատուկ քննչական ծառայության բարձրագույն և գլխավոր (մինչև վարչության պետ և նրա տեղակալ ներառյալ), Քննչական կոմիտեի բարձրագույն և գլխավոր պաշտոնների 1-ին ենթախմբի (մինչև մարզային վարչության պետ ներառյալ) և դեպարտամենտի ղեկավարի, ԴԱՀԿ ծառայության բարձրագույն և գլխավոր (մինչև մարզային բաժնի պետ ներառյալ), ՔԿ ծառայության բարձրագույն և գլխավոր (մինչև ՔԿՀ պետ ներառյալ), հարկային և մաքսային ծառայությունների բարձրագույն պաշտոն զբաղեցրած անձանց,
զ)քաղաքական պատվեր կամ արդարադատության դեմ ուղղված այլ հանցագործություն կատարած դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին,
է)ապօրինի (այդ թվում՝ ապօրինի հրամանով) բռնություն կատարած ոստիկաններին և այլ պետական ծառայողներին,
ը)դատարանի որոշմամբ հանցավոր համագործակցության անդամ կամ դրան օժանդակած անձ ճանաչված անձանց,
թ)անօրինական ճանապարհով գույք ձեռք բերած կամ եկամուտ ստացած, անօրինական ճանապարհով խոշոր կապիտալ ձեռք բերելուն կամ այն երկրից դուրս բերելուն մասնակցած կամ պետության անունից անօրինական գործարք կնքած և պաշտոնեական հանցագործություն կատարած անձանց:
4)Բացահայտել խոշոր կապիտալի իրական սեփականատերերին և նրանց հետ փոխկապված անձանց, ընդունել «Գույքի և եկամուտների օրինականացման մասին» օրենք և դրան համապատասխան հնարավորություն տալ մեկամյա ժամկետում օրինականացնելու հանցավոր ճանապարհով, անհայտ աղբյուրից կամ անհայտ եղանակով (եթե դա զուգակցված չի եղել ազգային շահերի կամ մարդու դեմ ուղղված հանցագործությամբ) ձեռք բերված գույքի և եկամուտների մի մասը, իսկ մյուս մասը բռնագանձել հօգուտ պետության: Միևնույն ժամանակ՝ օրենքով սահմանված կարգով պատասխանատվության ենթարկել այդպիսի գույքը և եկամուտները օրինականացնելուց խուսափողներին, ինչպես նաև դրանք ազգային շահերի կամ մարդու դեմ ուղղված հանցագործություն կատարելու միջոցով ձեռք բերած անձանց՝ բռնագանձելով դրանք ամբողջությամբ: Բռնագանձված այդ կապիտալի, ինչպես նաև ապօրինի ճանապարհով երկրից դուրս բերված և վերադարձված կապիտալի մի զգալի մասն օգտագործել ժողովրդավարական, իրավական և սոցիալական պետության կայացման համար անհրաժեշտ հանրային ինստիտուտների ձևավորման, քաղաքացիների իրավունքների ու բնական միջավայրի վերականգնման, սոցիալական արդարության հաստատման, աղքատության և սոցիալական բևեռվածության հաղթահարման, այդ թվում՝ սոցիալական ծանր վիճակում հայտնված անձանց համար մեկնարկային հնարավորությունների ստեղծման, հայրենադարձության, ազատագրված տարածքների վերաբնակեցման, սահմանամերձ և աղքատ համայնքների զարգացման, ինչպես նաև դատաիրավական բարեփոխումների նպատակով:
5)Կատարել հնարավորինս լայն համաներում՝ համերաշխության վրա հիմնված արդար հասարակություն կառուցելու մղումից ելնելով, ինչպես նաև հաշվի առնելով, որ գաղութային վարչակազմի օրոք հանցավորության էական մասի բուն պատճառը եղել է հասարակությանը պարտադրված հարաբերությունների համակարգը (որը խորհրդային գաղութային շրջանի, նրա պատժական հայեցակարգի և քրեական մշակույթի շարունակությունն է և մեր երկրում պահպանվել է դրանք կրող Ռուսական կայսրության գաղութային ազդեցության հետևանքով), իսկ քրեական հետապնդումը և պատժի նշանակումը, որպես կանոն, կատարվել է իրավունքի և օրենքի խախտումներով:
Համաներմամբ անազատության մեջ կամ քրեական հետապնդման տակ թողնել միայն այն անձանց, ովքեր ըստ դատավճռի կամ մեղադրանքի կատարել են ազգային շահերի կամ մարդու դեմ ուղղված ծանր կամ առանձնապես ծանր հանցագործություններ:
6)Վերանայել ազգային շահերի կամ մարդու դեմ ուղղված ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների, ինչպես նաև հանրային հնչեղություն ունեցող գործերը՝ իրավունքի և օրենքի հավանական խախտումները հայտնաբերելու, իրավունքը և արդարությունը վերականգնելու և արդարադատության դեմ հանցագործություններ կատարած պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության ենթարկելու նպատակով:
7)Ժամանակի քննության ենթարկել կուսակցություններին՝ սահմանելով մեկամյա ժամկետում վերագրանցվելու կարգ: Միևնույն ժամանակ՝ արգելել 2008թ. մարտի 1-ից հետո վարչախմբի մաս կազմած կուսակցությունների կամ նրանց վերակազմակերպման կամ իրավահաջորդության այլ ձևով անցման միջոցով ձևավորված կուսակցությունների գործունեությունը:
____________________________________
i.Հոդվածը «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածով (տե՛ս «Հրապարակ», №209-211 (2260-2262), 21-23 նոյեմբեր, 2017թ., https://www.hraparak.am/posts/5a13c…, https://www.hraparak.am/posts/5a150…, https://www.hraparak.am/posts/5a166…) սկսված շարքի բաղկացուցիչ մասն է։ Շարքի նախորդ հոդվածները՝ «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 1. Դուրս բերել ՌԴ սահմանապահ զորքերը», տե՛ս https://www.hraparak.am/posts/5a210…, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 2. Չեղյալ համարել ՀՕՊ միավորված համակարգը և Զորքերի (ուժերի) միավորված խմբավորում ստեղծելու մասին», տե՛ս http://www.a1plus.am/1585421.html, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ․ Գործողություն 3. Չեղյալ համարել ԱՊՀ համաձայնագիրը, դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից», տե՛ս http://galatv.am/hy/news/armexit-3/, Գործողություն 4․Ապակոմունիզացում, ապախորհրդայնացում և ապառուսականացում, տես՝ http://galatv.am/hy/news/armexit-4/
Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ
Գործողություն 6. Դուրս բերել ՌԴ ռազմակայանը
ՌԴ ռազմակայանը ՀՀ-ում ռուսական գաղութատիրության երկու հիմնական համակարգաստեղծ բաղադրիչներից մեկն է: Մյուսը ռուսահպատակ գործակալական վերնախավն է, որին անդրադարձ է եղել նախորդ հոդվածներում:
Եթե անդրադառնանք ՀՀ և ՌԴ միջև ՀՀ տարածքում ՌԴ ռազմակայանի մասին 1995թ. մարտի 16-ի (ուժի մեջ է մտել 1997թ. նոյեմբերի 11-ին) պայմանագրի (այսուհետև՝ Պայմանագիր) նպատակին, որը սահմանված է Պայմանագրի 3-րդ հոդվածի 2-րդ պարբերությամբ, ապա կտեսնենք, որ ըստ Պայմանագրի՝ «Ռուսաստանյան ռազմակայանը ՀՀ տարածքում գտնվելու ժամանակահատվածում, բացի ՌԴ շահերը պաշտպանելու գործառույթից, ՀՀ Զինված ուժերի հետ միասին ապահովում է ՀՀ անվտանգությունը»:
Առաջին հայացքից բնական, տրամաբանական և նույնիսկ վստահություն ներշնչող այս ձևակերպումն իրականում գաղութացման բանալի է:
Պատճառն այն է, որ Ռուսաստանի և Հայաստանի ռազմավարական շահերը չեն համընկնում: Ռուսաստանը մեր տարածաշրջանում իր շահերը կարող է իրացնել միայն մեր շահերի հաշվին: Իսկ եթե նա ռազմական անվտանգության նկատմամբ խիստ կարիքավոր ու զգայուն Հայաստանում ունի ռազմակայանի նման արդյունավետ ուժային բաղադրիչ, ապա ծրագրային և հետևողական լինելու պարագայում կարող է դրա վրա հենվելով և այն գործադրելով՝ Հայաստանը գործիք դարձնել իր համար և մինչև նրա վերջնական սպառումն այն օգտագործել իր շահերն ապասարկելու նպատակով:
Ռազմակայանի վրա է հիմնվում և նրա շուրջն է կառուցվում Հայկական բանակի և, առհասարակ՝ մեր պաշտպանական-անվտանգային համակարգի, նկատմամբ ՌԴ-ի ռազմավարական կառավարում հաստատելու, որով՝ դրանց ռազմավարական զարգացման, հզորացման և մեր անվտանգության իրական կարիքների մակարդակին հասնելու հեռանկարից մեզ զրկելու (այդ թվում՝ տեխնիկատեղեկութային և կադրային մասնագիտական կախյալությունը պահպանելու ու խորացնելու միջոցով) և Հայաստանը (Արցախը ներառյալ) վերջնականորեն գաղութ-կայազորի վերածելու Ռուսաստանի աշխարհաքաղաքական ծրագրի ռազմաքաղաքական ուղղությունը:
Ռազմակայանի առկայության շնորհիվ է, մասնավորապես, Ռուսաստանին հաջողվել փաստացի յուրացնել մեր ՀՕՊ-ը և վերահսկողության տակ առնել Թուրքիայի և Նախիջևանի ուղղությամբ տեղակայված զորամիավորումները:
Ռազմակայանի առկայությունն է, որ «իմաստավոր» ու «առարկայական» է դարձնում ռուս-թուրքական երկընտրանքի դավադիր ու կեղծ ձևաչափը, դրա մեջ ռուսական սվինի ընտրությունը, ինչպես նաև մեր անվտանգային ինքնուրույնությունն էապես սահմանափակող և, ռուս-թուրքական երկընտրանքից զատ, մեզ համար գոյութենական հավելյալ մարտահրավերներ ստեղծող՝ Ռուսաստանի հետ երկկողմ և նրա առանցքով ստեղծված բազմակողմ (ԱՊՀ, ՀԱՊԿ, ԵԱՏՄ) ձևաչափերում Հայաստանի բռնի ու կախյալ մասնակցությունը:
Ասվածից հետևում է, որ ՀՀ-ում ՌԴ ռազմակայանի, որպես ռուս-թուրքական ցեղասպան երկընտրանքը գետնի վրա առարկայացնող գործոնի, որպես ռուսական գաղութատիրության երկու համակարգաստեղծ բաղադրիչներից մեկի, առկայությունը և գործունեությունը և դրա միջոցով իրականացվող ռուսական քաղաքականությունը մեզ զրկում են մեր անվտանգային կարիքներին համապատասխանող ինքնուրույն պաշտպանական-անվտանգային համակարգ ունենալու, այդու՝ ինքնիշխան ազգային պետություն ստեղծելու, Հայրենիքին վերատիրանալու և հայության ու Հայաստանի առաքելությունը վերաստանձնելու, ասել է թե՝ ապագա ունենալու հեռանկարից:
Ուստի Ռազմակայանը պետք է դուրս բերվի:
Այդ գործընթացը կարող է իրականացվել երկու տարբերակով՝ փուլային ու մաս-մաս և միանգամից ու ամբողջությամբ:
Փուլային ու մաս-մաս տարբերակի պարագայում, որն ավելի նախընտրելի է, քանի որ կողմերին հնարավորություն է տալիս պլանաչափ կերպով լրացնելու իրենց պաշտպանական-անվտանգային համակարգերի բացերը, որոնք օբյեկտիվորեն կառաջանան ռազմակայանը դուրս բերելու պարագայում:
Հայաստանի կողմից այդ տարբերակով Ռազմակայանը դուրս բերելու առաջարկությունը պարտադիր կերպով առնվազն պետք է պարունակի հետևյալ պահանջները.
1)Ռուսական կողմն անհապաղ կերպով դուրս է բերում Ռազմակայանի երեք տարրերից (ցամաքային, հետախուզական և ՀՕՊ ու ավիացիա) երկուսը՝ ցամաքային և հետախուզական ստորաբաժանումները՝ թողնելով միայն ՀՕՊ-ը և ավիացիան:
2)Պայմանագրի գործողության ժամկետը (Պայմանագրում փոփոխություններ կատարելու մասին թիվ 5 արձանագրության համաձայն՝ մինչև 2046թ., հնգամյա ժամանակահատվածներով հետագա երկարաձգումների հնարավորությամբ) վերանայվում է: Այն չի կարող նախկին ժամկետից (2022թ.) ավելի երկար լինել, ընդ որում՝ չի կարող ունենալ երկարաձգման հնարավորություն:
3)ՀՀ-ում ՌԴ Ռազմակայանի գտնվելու արտոնյալ (անհատույց տեղակայում և երկկողմ պահպանման ծախսեր) ֆինանսական պայմանները վերանայվում են: ՌԴ-ն պետք է վճարի միջազգային չափանիշներին համապատասխան:
4)Վերաձևարկվում և վերահաշվարկվում են Ռազմակայանի գտնվելու հետ կապված փոխադարձ ֆինանսական պարտավորությունները՝ հաշվի առնելով կողմերի՝ դրանց հետ կապված գործողությունների փաստացի կատարման և կատարածի իրական արժողության հանգամանքները:
Միևնույն ժամանակ՝ հարկավոր է պատրաստ լինել ցանկացած զարգացման և, եթե ռուսական կողմը մերժի այս առաջարկությունը, նրանից պահանջել անհապաղ դուրս բերել Ռազմակայանն ամբողջությամբ և ապահովել այդ պահանջի կատարումը:
 ________________________________________
i.Հոդվածը «Ապագաղութացում (Armexit) կամ կյանքի ճանապարհի մեկնարկ» հոդվածով (տե՛ս «Հրապարակ», №209-211 (2260-2262), 21-23 նոյեմբեր, 2017թ., https://www.hraparak.am/posts/5a13c…, https://www.hraparak.am/posts/5a150…, https://www.hraparak.am/posts/5a166…) սկսված շարքի բաղկացուցիչ մասն է։ Շարքի նախորդ հոդվածները՝ «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 1. Դուրս բերել ՌԴ սահմանապահ զորքերը», տե՛ս https://www.hraparak.am/posts/5a210…, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ. Գործողություն 2. Չեղյալ համարել ՀՕՊ միավորված համակարգը և Զորքերի (ուժերի) միավորված խմբավորում ստեղծելու մասին», տե՛ս http://www.a1plus.am/1585421.html, «Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ․ Գործողություն 3. Չեղյալ համարել ԱՊՀ համաձայնագիրը, դուրս գալ ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից», տե՛ս http://galatv.am/hy/news/armexit-3/ Գործողություն 4․Ապակոմունիզացում, ապախորհրդայնացում և ապառուսականացում, տես՝ http://galatv.am/hy/news/armexit-4/ Գործողություն 5․Լյուստրացիա, պատասխանատվություն և իրավունքի վերականգնում տես՝ http://galatv.am/hy/news/armexit-5
Ապագաղութացման (Armexit) առաջնահերթ գործողություններ
Գործողություն 7. Ազգային վերահսկողություն հաստատել ռազմավարական ենթակառույցների և օբյեկտների նկատմամբ
Ռուսաստանը, հավատարիմ մնալով Հայաստանն ամեն առումով ինքնուրույնությունից զրկելու և ենթակա օբյեկտի վերածելու իր գաղութատիրական ծրագրին, արդեն հասցրել է նաև գրեթե լիակատար վերահսկողություն հաստատել մեր տնտեսության ռազմավարական բաղադրիչի նկատմամբ:
Այդ վերահսկողությունը ծառայեցվում է առավելապես սպառողական նշանակության (օրինակ՝ էներգետիկա, կապ, երկաթուղի) ռազմավարական ենթակառույցները ռուսական կապիտալի (պետական և մասնավոր) սեփականությունը դարձնելու կամ նրա կառավարման տակ առնելու միջոցով հայկական ազգային կառավարման, ասել է թե՝ ազգային կամքի տիրույթից դուրս բերելու, իսկ դրանց արտադրական նշանակություն ունեցող մասն այդպիսով նաև սառեցնելու-պահածոյացնելու (ինչպես, օրինակ՝ «գույք՝ պարտքի դիմաց» զավթողական գործարքով խլվածի մեծ մասը) և մեր տնտեսության զարգացումը, դիվերսիֆիկացումը, նորացումը, առհասարակ՝ նորի ստեղծումը խափանելու միջոցով Հայաստանը տեխնոլոգիական ու արդյունաբերական հեռանկարից զրկելու զույգ նպատակներին:
Միևնույն ժամանակ՝ այս նպատակների իրագործման համատեքստում և դրա շնորհիվ նաև ամրապնդվում է տնտեսության մնացյալ հատվածին իշխող քրեաօլիգարխիկ-մենաշնորհային համակարգը՝ գաղութային վարչակազմի տնտեսական հենքն ու հիմնական տնտեսական գործիքը:
Անշուշտ, հարկ է նկատի ունենալ, որ ռուսական կապիտալի սեփականության կամ կառավարման ներքո գտնվող և գործող ռազմավարական ենթակառույցներն ու օբյեկտները (օրինակ՝ կապի, երկաթուղու, էներգետիկայի ոլորտներում) նույնպես չունեն նորացման ու զարգացման հեռանկարային նպատակ, քանի որ ընդամենը նախատեսված են սպառվող Հայաստանի սպառողական նվազագույն կարիքները բավարարելու ժամանակավոր ու վերջավոր խնդիրը լուծելու համար:
Ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու և տնտեսական ապագա ունենալու ուրիշ տարբերակ չկա, քան ազգայնացնել կամ այլ ձևով ազգային վերահսկողության տակ առնել ռուսական կապիտալին սեփականության իրավունքով տրված կամ նրա կառավարմանը հանձնված ռազմավարական ենթակառույցներն ու օբյեկտները:
Ընդ որում՝ ազգային վերահսկողություն պետք է հաստատվի ոչ միայն ռուսական պետական, այլև մասնավոր կապիտալին հանձնված ենթակառույցների ու օբյեկտների նկատմամբ, քանի որ Ռուսաստանի նման բռնապետական երկրում մասնավոր կապիտալը նույնպես ծառայում է նրա մեծապետական շահերին:
Զուգահեռաբար՝ հարկ կլինի ապամենաշնորհման, այլ արտաքին կապիտալի ներգրավման և նոր կարողությունների ստեղծման միջոցով դիվերսիֆիկացնել ու զարգացնել տնտեսության ռազմավարական ճյուղերը (էներգետիկա, կապ, տրանսպորտ, բարձր տեխնոլոգիաներ, արդյունաբերության քարշակային ուղղություններ և այլն):
Սա Հայաստանի (Արցախը ներառյալ) տնտեսության ապագաղութացման և նրա զարգացման հնարավորությունների ստեղծման համազգային ռազմավարական առաջադրանքն է, որը գաղութային վարչակազմին հեռացնելուց հետո պետք է դառնա Նոր Հանրապետության Անցումային կառավարության ծրագրի գերակայություններից մեկը i :
—————————-
i.Ապագաղութացումը վերաբերվում է նաև օտարերկրյա այլ պետությունների սուբյեկտներին հանձնված ռազմավարական ենթակառույցներին և օբյեկտներին, որոնք նույնպես պետք է ազգայնացման կամ այլ եղանակով ներառվեն ազգային վերահսկողության տակ։ Սակայն սույն հոդվածի բովանդակությունից դուրս լինելու պատճառով ապագաղութացման այդ բաղադրիչը հոդվածում չի դիտարկվում։
———————————————————————————————————
«Անկարգ» աշխարհակարգը, Armexit-ը և հայ-ամերիկյան ռազմավարական դաշնակցության խոստումնալից հեռանկարը
Հրապարակվում է 2016թ․ հուլիսի 31-ի տարելիցի առթիվ, երբ Սասնա Ծռերը զենքը ժամանակավորապես վայր դրեցին՝ ապստամբությունը շարունակելու հնարավորությունը պահպանելու նպատակով
Սառը պատերազմից հետո առաջացած «անկարգ» աշխարհակարգը խոստումնալից հեռանկար է ստեղծում 1921 թ. ռուս-թուրքական պայմանագրերով ձևավորված տարածաշրջանային ճարտարապետության վրա հիմնված ռուսական գաղութատիրությունից Հայաստանի ազատագրման (Armexit) և հայ-ամերիկյան ռազմավարական դաշնակցության համար: Դաշնակցություն, որ կարող է լուծում տալ կողմերի ռազմավարական խնդիրներին և ապահովել նրանց ազգային շահերի իրացումը Հայաստանը ներառող միջտարածաշրջանային և միջքաղաքակրթական գերկարևոր հանգույցում:
Հետսառըպատերազմյան «անկարգ» աշխարհակարգի տրամաբանությունն ավելի ու ավելի գերիշխող է դառնում նաև թիվ մեկ գլոբալ դերակատար ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության մեջ։
Զբիգնև Բժեզինսկու բնորոշմամբ, ԱՄՆ արտաքին քաղաքականությունն այսուհետև հենվելու է «դու՝ ինձ, ես՝ քեզ» սկզբունքի վրա, ինչը ենթադրում է քիչ նորմատիվներ և շատ պրագմատիզմ («Վերջին զրույց Զբիգնև Բժեզինսկու հետ», «Առավոտ» օրաթերթ, 104/5444/ 6 հունիսի 2017թ․)։
Այդ սկզբունքը, մասնավորապես, նախատեսում է․
ա) հրաժարվել տրանսդեմոկրատիզմի նորմատիվային մոտեցումից,
բ) ԱՄՆ ներկայությունն ապահովել միջնորդավորված ձևով՝ դաշնակիցներին տալով ԱՄՆ արտաքին քաղաքական ակտիվ ծրագրեր իրականացնելու հնարավորություն։
Միևնույն ժամանակ՝ ԱՄՆ-ն կոշտացնում է Ռուսաստանի նկատմամբ քաղաքականությունը, ինչի հետևանքով Ռուսաստանը կխրվի իր ներքին խնդիրների մեջ և այլևս ի վիճակի չի լինի շարունակելու Եվրասիական տարածքում նախատեսված ինտեգրացիոն ծրագրերը և չի կարողանալու գաղութային և ռևիզիոնիստական նկրտումներ ունենալ հարևան պետությունների նկատմամբ։
ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության այդպիսի վերանայումը մեծ հեռանկար է բացում Հայաստան-ԱՄՆ դաշնակցային հարաբերություներ հաստատելու և դրանց մեծ ներուժը բացահայտելու և օգտագործելու համար։
Եթե Հայաստանը և ԱՄՆ-ն հայ-ամերիկյան հարաբերությունների մեջ նորմատիվների ու պրագմատիզմի հաշվեկշիռը կազմելիս իսկապես կարողանան ճշգրիտ կերպով գնահատել, որոշել և կիրառել արդյունավետություն կոչվող չափանիշը , ապա երկուստեք ձեռք կբերեն իրենց ռազմավարական շահերն իրացնելու նոր և շատ լուրջ լծակներ։
ԱՄՆ-ի համար Հայաստանը կարող է անփոխարինելի դաշնակից դառնալ.
1) Ռուսաստանին նրա Հյուսիս-հարավ աշխարհաքաղաքական առանցքից զրկելու հարցում։
Դրա հետևանքով Ռուսաստանն այլևս չի կարողանալու այդ առանցքը համադրել իր հիմնական՝ Արևմուտք-արևելք առանցքի հետ և Եվրասիական տարածքի չորս կողմերի վրա գործել որպես ինքնաբավ աշխարհաքաղաքական համալիր։ Ռուսաստանն այսօր այդ Հյուսիս-հարավ երկրորդ առանցքն ունի և դրա շնորհիվ կարողանում է ընդամենը իր ռազմական բաղադրիչի միջոցով որպես գլոբալ դերակատար լինել, քանի որ Հայաստանը նրա համար դարձել է մի յուրօրինակ գաղութ-կայազոր։ Մինչդեռ Ռուսաստանից պոկվելու, ռուսական ներկայությունից ազատվելու և ԱՄՆ դաշնակից դառնալու պարագայում Հայաստանը կչեզոքացնի այդ առանցքը։ Ռուսաստանը, կորցնելով Հայաստանը և իր Հյուսիս-հարավ առանցքի ցամաքային պլացդարմը, ստիպված կլինի շատ ավելի համեստ լինել և սահմանափակել իր նկրտումները Մեծ Մերձավոր Արևելքում։ Զուգահեռաբար՝ դրա հետևանքով ինքնուրույն գլոբալ դերակատարի կարողությունից զրկվելով, Ռուսաստանը ստիպված կլինի իր նկրտումները սահմանափակել նաև իր հիմնական՝ Արևմուտք-արևելք առանցքով և հաշտվել քաղաքակիրթ աշխարհին ինտեգրվելու հեռանկարի հետ։
2) Արևմուտքին Իրանի ինտեգրումն ապահովելու և այդ համատեքստում Պարսից Ծոց-Սև Ծով միջանցքն ամբողջացնելու հարցում։
Հայաստանն Արևմուտքի և Արևելքի միջև կամուրջ-միջնորդ է ոչ միայն աշխարհագրորեն, այլև իր կամուրջ-միջնորդ բազմադարյան մշակույթով ու կենսափորձով։ Այդ դերը բնորոշ և սովորական է Հայաստանի և հայության համար։ Հայկական Սփյուռքը և առաջադեմ երիտասարդությունը էական լրացուցիչ գործոններ են, որոնք բազմապատկում են այդ հարցում Հայաստանի հնարավորությունները։
Սակայն Հայաստանը կարող է վերը նշված այս խնդիրները լուծել, եթե դառնա համապատասխան տարածքային-հաղորդակցային, մարդկային և նյութական ռեսուրսներ ունեցող ինքնուրույն սուբյեկտ։
Մինչդեռ այսօր Հայաստանը զավթված է մի գաղութային համակարգի կողմից, որի հենքը (բազիս) 1921 թ․ ռուս-թուրքական պայմանագրերով (ի դեպ, միջազգային իրավունքին հակասող) ձևավորված տարածաշրջանային ճարտարապետությունն է, կառավարման լծակը՝ Ռուսաստանից Հայաստանի կախյալությունը, իսկ գործիքը՝ Հայաստանյան գաղութային վարչակազմը և ռուսահպատակ քաղաքական վերնախավը։ Ընդ որում՝ բացահայտ կամ թաքնված ռուսահպատակ է վերնախավի ոչ միայն իշխանական հատվածը, այլև ընդդիմադիր հատվածի գերակշիռ մասը։
Սրանք որոշիչ պատճառներ են: Առանց դրանք վերացնելու չի կարող լինել հայ-ամերիկյան ռազմավարական դաշնակցություն: Այս պատճառները, ի դեպ, նաև բացառում են Հայաստանում քաղաքական կերպափոխումը (տրանսֆորմացիա) ուկրաինական կամ վրացական տիպի որևէ սցենարով:
Նման իրավիճակում շատ կարևոր է ԱՄՆ առանձնահատուկ մոտեցումն ու աջակցությունը Հայաստան սուբյեկտի կայացման հարցում:
Հայաստանը գաղութացնող համակարգի բոլոր բաղադրիչները պետք է վերանայվեն:
Ներկայիս Հայաստանն այդ համակարգի մի ենթակա մասն է, իսկ վաղվա սուբյեկտ-Հայաստանը պետք է դառնա դրան փոխարինող մի նոր համակարգ:
Armexit-ի, քաղաքակիրթ ընտանիքի անդամ դառնալու և կամուրջ-միջնորդի իր առաքելությունը ստանձնելու համար Հայաստանը առնվազն պետք է.
ա) էականորեն թարմացնի իր քաղաքական ընտրախավը և գաղութային վարչակազմի փոխարեն ստեղծի ազգային կառավարություն,
բ) ազատագրվի ռուսական կախյալությունից և ներկայությունից (այդ թվում՝ դուրս գալով ԱՊՀ-ից, ՀԱՊԿ-ից, ԵԱՏՄ-ից և իր տարածքից հանելով ռուսաստանյան ռազմակայանը),
գ) Արցախը և Նախիջևանը ներառելու միջոցով ձեռք բերի սուբյեկտ դառնալու համար անհրաժեշտ տարածքային-հաղորդակցային հնարավորություններ,
դ) դաշնակցի ԱՄՆ-ի ու Արևմուտքի հետ և ստանձնի Իրանի ու տարածաշրջանի համար կամուրջ-միջնորդի իր ավանդական դերը:
Այսպիսի զարգացմանը զուգահեռաբար կսահմանափակվի նաև ռուս-թուրքական գործակցության լծակները, ինչը օբյեկտիվորեն կմեծացնի հայ-թուրքական հարաբերությունները մեռյալ կետից շարժելու հնարավորությունը:
Բնականաբար, տարածաշրջանի ճարտարապետությունը վերանայելու անհրաժեշտությունը և Իրանի գործոնը հաշվի առնելու և, առհասարակ՝ Հայաստանի ինտեգրացիոն առաքելությունը երաշխավորելու նպատակով Հայաստան-ԱՄՆ և Հայաստան-Արևմուտք հարաբերությունների ձևաչափերը կառուցելիս կողմերը պետք է առավելագույնս առաջնորդվեն պրագմատիզմով և իրենց չկաշկանդեն նորմատիվային մոտեցումներով:
Պրագմատիզմը, մասնավորապես, հուշում է, որ արդյունավետ լինելու համար հարկավոր է ձեռնպահ մնալ ՆԱՏՕ-ին Հայաստանի անդամակցության տարբերակից և որդեգրել բովանդակությամբ միգուցե ոչ պակաս սերտ, սակայն ՆԱՏՕ-ի պարտադրող պայմաններով ու սահմանափակումներով չկաշկանդված առանձնահատուկ ռազմաքաղաքական հարաբերություններ։
Մինչ այս ամենը, ԱՄՆ դաշնակից վաղվա Հայաստանի սաղմը կարիք ունի ստեղծվելու այսօրվա Հայաստանում։ Դա չի կարող իրականություն դառնալ այսօրվա Հայաստանի ռուսահպատակ վարչակազմին ու վերնախավին ճիշտ ուղու վրա դնելու ԱՄՆ ջանքերով։ Այդ սաղմը կարող է ստեղծվել Հայաստանի ժողովրդին և նրա իրական շահերը ներկայացնող ազգային ուժերին ու գործիչներին բավարար չափով աջակցելով։ Աջակցությունը պետք է բավարար լինի ինքնակազմակերպվելու, ժողովրդի իշխանությունը հաստատելու և ազգային կառավարություն ձևավորելու համար։ Մնացած խնդիրները կլուծվեն համատեղ ջանքերով։
Պետք է նաև նկատի ունենալ, որ այդ սաղմը կենսունակ կլինի, եթե ձևավորվի գաղութային համակարգից դուրս՝ որպես արտահամակարգային բևեռ և առաջնորդվի իրավունքով (այդ թվում և առաջին հերթին՝ բնական իրավունքով, որը նախատեսում է նաև ապստամբության իրավունքը) և սահմանադրականությամբ։ Այն չի կարողանա արդյունքի հասնել, եթե ձևավորվի ու գործի համակարգի գործիքներ դարձած սահմանադրության և օրենքների դաշտում, այդ թվում՝ արտախորհրդարանական ձևաչափով։
2016 թ. ապրիլյան պատերազմական գործողությունները և Սասնա Ծռերի ապստամբությունը հեղափոխական շրջադարձ կատարեցին Հայաստանի հանրային գիտակցության մեջ: Հայաստանի ժողովուրդն արդեն պատրաստ է ազատվելու ռուսական գաղութատիրությունից և դաշնակցելու ԱՄՆ-ի և Արևմուտքի հետ, պատրաստ է ստանձնելու իր ավանդական առաքելությունը որպես քաղաքակիրթ համայնքի լիիրավ անդամ: Նա ազատ կամքով բացվում է աշխարհին և ակնկալում է արդյունավետ ու փոխշահավետ դաշնակցություն:
Ժիրայր Սէֆիլյան, Հիմնադիր խորհրդարանի քարտուղարության համակարգող, բանտից
Գարեգին Չուգասզյան, Հիմնադիր խորհրդարանի նախագահ, ընդհատակից
Վարուժան Ավետիսյան, Սասնա Ծռեր խմբավորման շտաբի անդամ, մամուլի խոսնակ, բանտից
Կարո Եղնուկյան, Հիմնադիր խորհրդարանի անդամ, բանտից
ՀԱՅ-ԻՐԱՆԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԵՌԱՆԿԱՐԸ
Մեծ մերձավոր արևելքում աշխարհաքաղաքական գործոնների և ուժերի մեծաքանակությունն ու բազմազանությունը, դրանց միջև պայքարի ուժգնությունն ստեղծում են տարածաշրջանում այնպիսի բարդություն, որը մի կողմից անհնարին է դարձնում տակտիկական նոր դաշինքների արագ առաջացման և նույնքան արագ վերացման ժամանակացույցի կանխատեսումը, իսկ մյուս կողմից չեզոքացնում է մեծ և փոքր դերակատարների ունեցած ռեսուրսային տարբերության կարևորությունը, քանի որ բազմապատիկ չափերով մեծանում են փոքր դերակատարների անկայուն իրավիճակի վրա ազդելու կարողությունները: Առաջին պլան են դուրս գալիս ու որոշիչ են դառնում ոչ այնքան նյութական հզորությունը, որքան խելացի ուժը և կամքը:
Ժամանակավրեպ շահերով պայմանավորված ռազմա-քաղաքական միավորումների վրա կենտրոնանալը և իմաստի որոնումը այնտեղ, որտեղ այն բացակայում է, դատապարտում է ամուլ եզրահանգումների: Մինչդեռ տարածաշրջանի անվտանգային ճարտարապետության ճգնաժամի հաղթահարումը, ցավոք, ենթադրում է ներկայիս քաոտիկ անկայունության որոշակի շարունակականություն, և քաղաքական վերլուծությունները և գործողությունները պետք է կենտրոնանան այն բանի վրա, թե ինչն է միջնաժամկետ հեռանկարում ավելի հավանական դարձնում ճգնաժամի հանգուցալուծումը` դեպի նոր անվտանգային ճարտարապետություն տարբերակ, որը կապահովեր Մեծ մերձավոր արևելքում խաղաղության, համերաշխության ու համագործակցության միտված կայուն քաղաքակակրթական-մշակութային միջավայրի ձևավորումը: Լուծումը անկասկած պետք է հիմնված լինի կողմերի երկարաժամկետ, պատմականորեն ձևավորված քաղաքականության ու բնական շահերի վրա:
Այս իմաստով հասկանալի է, որ Հայաստանը և Իրանը ունեն փոխլրացնող այնպիսի շահեր, որոնց ռազմավարական նշանակությունը, որոշվում է Եվրասիական մայրցամաքի Արևելք-Արևմուտք և Հյուսիս-Հարավ առանցքների`պատմական Մետաքսի ճանապարհի վրա աշխարհա-քաղաքական շղթայի փոքր ու մեծ հարևան օղակներ լինելու երկարաժամկետ հեռանկարով և, որ ոչ պակաս կարևոր է, այդ առանցքների վրա պատմական հաջող համագործակցության հազարամյա ավանդույթով:
Հայաստանի (ներառյալ Արցախը) տարածքի` քաղաքակրթական խզվածքի վրա գտնվելու հանգամանքը մի կողմից մեծացնում է աշխարհաքաղաքական ուժերի շահերի բախման կիզակետ դառնալու վտանգը, մյուս կողմից հնարավորություն է սալիս դառնալու քաղաքակրթությունների և տարածաշրջանների միջև երկխոսության ու համագործակցության կամրջելու նախաձեռնող և հյուսիսային կողմից Իրանի ապահով հարևան:
Հայաստանը, գտնվելով քրիստոնեական և իսլամական քաղաքակրթությունների սահմանագծում, կարող է Արևմուտքի և Իրանի հետ իր համագործակցության զուգակցմամբ զգալի դերակատարություն ունենալ Իրան–ԱՄՆ ներկայիս լարվածության մեղմացման առումով` դառնալով քաղաքակրթությունների երկխոսության և համակեցության կամուրջ: Իսկ Հայաստանի առաջիկայում խաղալիք տնտեսական-տեխնոլոգիական դերը կարելի է համեմատել անցյալ դարի յոթանասունական թթ. Չինաստանի և ԱՄՆ-ի միջև Հոնկոգի խաղացած դերին: Այս առումով նպաստավոր բացառիկ կարևոր պայման է նաև հայության բնական ցանցային վիճակը, ուստի ցանցային տարբերակով հայության ներուժի համախմբումը, զարգացումը և կիրառումը բացի հայկական գործոնի հնարավորություններն ու կարողութունները բազմապատկելուց, կծառայի նաև Իրանի կապերի ամրապնդմանը հզոր հայկական սփյուռք ունեցող երկրների հետ……
Իրացնելու համար հայ-իրանական եզակի քաղաքակրթական-մշակութային ընդհանրությունների և հայկական բազմադարյա համայքի հիմքի վրա փոխշահավետ ռազմավարական համագործակցության, ինչպես նաև հայության համաշխարհային սփյուքյան ցանցի խոստումնալից ներուժը անհրաժեշտ է Հայաստանի ներկայիս փաստացի ինքնիշխանության կտրուկ ամրապանդում, որը, ցավոք ժողովրդի իշխանությունը զավթած և այդ ինքնիշխանությունը վաճառքի հանած նորգաղութային ներկայիս վարչակազմի օրոք անհնար է պատկերացնել:
Բնավ պատահական չէ, որ Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ Հայաստանի հարաբերությունների զարգացման ահռելի ներուժի միայն չնչին մասն է իրացվում: Թվում է թե խորհրդային փակ սահմանի բացումից հետո երկու երկրների համագործակցությունը պիտի աշխուժանարար, սակայն սահմանը մնում է ուղղակի և փոխաբերական իմստով խորհրդային փշալարով ծածկված: Հայաստանի Հանրապետությունը Իրանի հետ ռազմավարական համագործակցություն հաստատելու և զարգացնելու իր ռազմավարությունը կյանքի է կոչելու միայն ապագաղութացման և ինքնիշխանության ամրապնդման գործընթացներին զուգընթաց, որով և կապահովվի Հայաստանի և հայկական գործոնի մեծացումը, նրա աշխարհաքաղաքական, ռազմական և տնտեսական բնութագրերի բարելավումը…
Երկու երկրների միջև հարաբերությունների բովանդակությունը, ծավալն ու ձևաչափը էական վերանայման կարիք ունեն: Էներգետիկայի և հաղորդակցային ուղիների զարգացման ոլորտներում գոյություն ունեցող ռազմավարական նշանակության ծրագրերի ընդլայնումը հնարավորություն կտա թե Հայաստանի էներգետիկ սնուցման և հաղորդակցային ապահովման լիարժեք այլընտրանքի ապահովման շնորհիվ ազատվելու ներկայիս հյուսիսային մոնոպոլ կախվածությունից և այսպիսով վերականգնելու տնտեսական ինքնիշխանության հիմքերը, և թե թույլ կտա Իրանին Հայաստանի տարածքի տրանզիտային ուղիներից օգտվելով ճանապարհ բացել դեպի Սև ծով և այնտեղից դեպի Եվրոպա:
Առանց Հայաստանի և Իրանի այս շահերի հաշվառման հնարավոր չի պատկերացնել տարածաշրջանում հաղորդակցային ուղիների ապաշրջափակումը և կայունության և համագործակցության հաստատման համար պայմանների ապահովումը: Բոլոր այն ուժերը, ովքեր դեմ են այս համագործակցությանը, հանդես են գալիս տարածաշրջանում կայունության և խաղաղության հաստատման դեմ:
Հայսատանի իրական ինքնիշխանության կրողը` հայ ժողովուրդը ակնկալում է բարեկամ Իրանից ընբռնում և օժանդակություն Հայաստանի սուբյեկտայնության ամրապնդման հարցում, որը առանց ժողովրդի իշխանության և սահմանադրականության հաստատման անհնար է պատկերացնել։
Ժիրայր Սէֆիլյան, Հիմնադիր խորհրդարանի քարտուղարության համակարգող, բանտից
Գարեգին Չուգասզյան, Հիմնադիր խորհրդարանի նախագահ, ընդհատակից
Վարուժան Ավետիսյան, Սասնա Ծռեր խմբավորման շտաբի անդամ, մամուլի խոսնակ, բանտից
Կարո Եղնուկյան, Հիմնադիր խորհրդարանի անդամ, բանտից
Decolonization (Armexit) or the Beginning of the Life Road
Foreword
To create a sovereign national state we must first liberate our country from the Russian colonialism. That is why the biggest imperative of the Armenian nation should be decolonization. The idea of ​​decolonization should become a tool and guiding principle that unites the Armenian political elite. Below is Varuzhan Avetisyan’s article, which expresses our views on decolonization. This article will be followed by a series of others on the main steps for achieving decolonization.
Jirayr Sefilyan
Part 1
A nation’s quest for existence can materialize if it is accompanied by a credible pursuit of freedom and dignity. The main condition and means for providing free and dignified existence is a national state. Nations subjected to a foreign rule—the colonized nations—face a genocide in the long term. The forms, methods, volumes, and rates of genocide could vary, but the results are largely similar.
The national state has two main qualitative characteristics: its mission and legal status. The state, as a system, is a tool for the mission’s implementation. The state is known to have a legal status if it has a territory, a stable population, an ability to engage in external relations, and own (not foreign) government, a system of public administration. These two features must be present simultaneously: legal status is a necessary but insufficient condition for the existence of a national state.
While the legal status is generally observable, the mission can only be inferred. Universally, the mission of Armenians’ (or as Kostan Zaryan brilliantly coined “of the shepherds’ nation or people of Ararat”) is to spread the “wisdom of life” and be a bridge-mediator between civilizations and regions.
After losing its legal status the state simultaneously loses its mission, but after losing the mission the legal status may exist for a while longer. It will be lost eventually, but this process can last for centuries, as it happened in the case of Armenia.
Nearly 200 years ago, the Armenian elite tied the country’s political future with Russia. Regardless of the prevailing motives of the time, this choice was of a smaller evil, expected to help avoid the encroachments typical to Turkic domination that was not characteristic of the Russian rule. In other words, a choice was made in favor of a genocide committed in more gentle forms and methods and to a lesser degree and at a slower pace.
However, this appearance is deceiving. The Russian Empire has to date been carrying out a “red genocide” with the help of the Caucasian Tatars. In essence, the situation has not changed much. We still do not have a national state and a free and dignified life. We are in a survival mode, gradually being subjected to genocide in various ways, methods, degree, and pace. To be fair, in our history there were periods of partial uplift and prosperity, providing energy and stimulus for a possible life, but they did not change that process.
We find this approach questionable, because the brutal and bloody Turkic rule gave birth to self-preservation and resistance instincts, while the Russian dominance—veiled under the “Christian Brotherhood” and seen as the smaller evil—undermined the self-preserving instinct and instead led to apathy and “bleeding to death.” Moreover, a considerable part of Armenians, who have been under Russian domination, often have lost their identity and have shown ultimate commitment to Russia, sometimes even with a pathos. The policy of cultural assimilation typical for the Russian Empire (doubtless an interesting topic deserving a separate examination) has greatly contributed to it.
After much of Eastern Armenia was absorbed by Russia, the perception of the smaller evil was largely disassociated from the Armenia-Persia relations and clearly and unambiguously became part of the choice between Russia and Turkey.
The Russia vs. Turkey dilemma is a foreign policy choice that causes strategic (and in its extreme manifestations existential) challenges for Armenia and Armenians, and is based on a choice between a mild Russian yoke instead of a national state that would help get rid of the Turkish yoke. Among considerable part of Armenians, it has created a mentality, which accepts the Russian colonialism and the Russian-Turkish bargains, carried out at our expense, as a destiny that deprives the Armenian side of the opportunity to live a free and dignified life and fulfill its mission. It essentially helps the Russian and Turkish sides ensure their interests at the expense of Armenians and Armenia by excluding the Armenian factor and form a regional architecture favorable for them.
The establishment of the 1st Republic of Armenia in 1918 provided an opportunity to get out of the format of Russia vs. Turkey dilemma and to create a national state. However, due to the Armenian Genocide, the unfavorable geopolitical situation, and other objective reasons, the newly born Republic was not able to withstand the Russian-Turkish aggression. The Russian-Turkish alliance seized and divided the state that existed for two and a half years and in 1921 created a regional architecture that excluded the Armenian factor by the Treaty of Moscow (of March 16) and the Treaty of Kars (of October 13). This was also guaranteed by the alienation of Artsakh and Nakhijevan from Armenia as well as by depriving the Republic of Armenia of sovereignty and turning it into an administrative-territorial unit of Russia.
As a result of all this, we returned to the format of the unfavorable Russia vs. Turkey dilemma. Armenia emerged in a colonial system, the basis of which was the regional architecture formed by the Russian-Turkish agreements, and the lever was Armenia’s dependence on Russia, with the tool of implementation being the Russia’s administrative control over Armenia.
The last opportunity to break away from the Russia vs. Turkey dilemma, to free from the colonial system (Armexit) and create a national state emerged due to the Artsakh liberation struggle (of 1988) and the demise of the USSR (in December 1991).
The liberation of a considerable part of the territory of Artsakh partially broke the regional architecture created by the Russian-Turkish alliance, that is, the basis of the colonial system keeping us under control. It also provided a chance for taking control of Nakhichevan and building a national Armenian state free of Russian colonialism in the Kura-Arax natural range and through it overcoming the Russia vs. Turkey dilemma and starting the process of regaining our national mission and reclaiming our homeland.
However, during the demise of the Russian Empire (which existed in the form of the USSR for 70 odd years), reproductive mechanisms were put forth, which soon turned into a plan of reviving the Empire in a new form that aimed to recolonize the former USSR republics.
In the case of Armenia and Armenians, with a plan to overcome our national resistance, the Russian Empire used its agent network (both political and intelligence) in Armenia’s governing system to maintain its colonial rule and through it:
  1. 1.Diverted the liberation struggle of Artsakh from its original objective of unification with Armenia. Through Artsakh’s independence and separation from Armenia, it undermined the challenge that the unification could have posed for the regional architecture and thus the possibility of Armenia to challenge the colonial system and become a regional factor. Finally, it created pre-requisites for using Artsakh as a bargaining chip in its efforts to retake Transcaucasia;2.Forced Armenia to enter supranational alliances (CIS, CSTO, and EAEU) created around Russian axis, significantly limiting the possibilities of Armenia’s international and regional integration and development of partnership potential, turning Armenia into Russia’s satellite-state. It formulated a bilateral treaty-based legal system deepening Armenia’s dependence on Russia;

    3.Established a bilateral international treaty-legal system providing  Armenia’s dependence on Russia;

    4.Established strategic control over Armenia’s security, defense, and economic sectors as well as external relations and public administration;

    5.In 1988-94 and subsequently, neutralized the political, public, and military figures, who had the potential to build a national state;

    6.Completed the formation of an inferior political-managerial class and its core colonial administration in Armenia (including Artsakh) with strong allegiances to Russia, slave mentality, materialistic aspirations, and a weak will;

    7.In an act of criminal collusion, it actively supported the colonial administration in its move to:

(a) completely capture the state and transform it into an instrument of reproducing the Russian colonial power and its subservient administration;
(b) create a situation forcing mass exodus of Armenians from homeland;
(c) create disproportionately large (in comparison with the country’s population) Janissary police force and guarantee its use with impunity.
Due to these and other actions, Russia also succeeded in maintaining the lever of colonial system, that is, the dependence of Armenia on Russia and will ensure the reproduction of the colonial administration leading to the loss of statehood, genocide, and the final loss of our homeland.
The systemic crisis caused by these actions seriously weakens the national immunity and creates conditions and prerequisites for Abkhazization of Armenia and its final absorption. If that happens, we will be deprived of the prospect of creating a national state and of re-empowering our homeland, implementing our mission, and consequently of the possibility of having a free and dignified life, which will irreversibly lead to assimilation and loss of identity.
To save ourselves of this “dying breed” status and gain a free and dignified national status, first of all, we need to start the decolonization process, that is, liberate ourselves from the Russian colonialism built upon the Russia vs. Turkey dilemma, demolish the colonial system, and cut the umbilical cord with which Russia controls Armenia.
Part 2
To start the decolonization—the Armexit process—we first need to create an Armenian factor, which may be possible only if the colonial administration is removed and replaced by a national government (that is, a national system of public administration).
In our case, the colonial administration can be removed only through a popular uprising, while the national government can be formed in a phased approach involving the following stages: (i) formation of the government of people’s trust, (ii) establishment of the system of transitional government, and (iii) setting up a system of public administration formed on the basis of a new Constitution.
The national government should undertake a review of the regional architecture and eliminate the lever of the colonial system, which would require the following:
  1. Reject the criminal and destructive approaches whereby: (i) the Armenian statehood is viewed as a product of the Russian-Turkish alliance and aggression and a heir to the Soviet Armenia and (ii) Artsakh is separate from the Armenia proper; Instead pursue a strategy of: (i) regarding Armenia as a successor of the 1st Republic, (ii) reclaiming other inalienable rights of all Armenians and the homeland, and (iii) establishing a New Republic on the official territory of the current day Republic of Armenia (RA) and the constitutional territory of Artsakh as the “Republic of Armenia” through the will expressed (in a referendum) by the residents of Armenia and Artsakh.
  2. Launch a legal and political process of reclaiming other inalienable rights of Armenians and Armenia, based on the principles of international law and on the existing international treaties, including:
(a) annulling all international treaties and agreements that reject and/or limit those rights of Armenians and Armenia, as well as other legal acts and actions (including the Moscow Treaty of March 16, 1921; the Kars Treaty of October 13, 1921; and the Treaty on the Formation of the USSR of December 30, 1922), which are not in compliance with the international law.
(b) proposing giving the New Republic of Armenia legal rights over the territories of Nakhichevan and those on the right bank of Kura River.
Only such arguably radical steps—adequate in response to those committed against us by the Russian-Turkish colonial alliance 100 years ago—could change the situation and initiate changes in regional architecture, capable of undermining the basis of the colonial system and eliminating the lever of the colonial control, thus starting the process of forming the decolonized independent Armenian factor. If we do not have the appropriate will and determination to do so, we are doomed to remain in the Russian colonial spiderweb and bleed to death.
However, if we understand and utilize the opportunities arising from the ongoing geopolitical developments in the region and the inevitability of border changes, we will be able to start the process of reclaiming our homeland and regaining our national mission.
At the same time, these steps by themselves are not enough to achieve decolonization: they are the necessary conditions for decolonization. Therefore, apart from these, the decolonization requires a comprehensive set of actions as follows (listed in order of importance, where simultaneous implementation of some actions is possible):[1]
  1. Withdraw the Russian border troops and hand over the control of the RA state border to the RA Border Guards;
  2. Annul the contracts on joint air defense system and joint armed forces with Russia;
  3. Exit all supranational and multilateral alliances established around the axis of Russia (e.g., Collective Security Treaty organization, Eurasian Economic Union, Commonwealth of Independent States, etc.);
  4. Carry out de-communization and de-Sovietization programs;
  5. Perform a lustration of political, economic, and intelligence networks and ensure the accountability for the usurpation of power (by the colonial administration and accomplices) and restore the violated political, civil, economic, and social rights of the state and citizens;
  6. Withdraw the Russian military base from the RA territory;
  7. Reestablish national control over strategic infrastructure and facilities transferred to the ownership or management of the Russian side through nationalization or other means.
SUMMARY
The main cause of the continuing deterioration of our national identity and statehood is the colonization of political consciousness of Armenians in the context of Russian-Turkish conspiratorial dilemma. It justifies the “smaller evil” mentality and the choice of the Russian bayonet over the Turkish yataghan. This in turn makes the Russian yoke tolerable, acceptable, and eventually beloved by some.
Such a choice is usually made by a nation, whose political consciousness and elite have—to a certain degree—lost the qualities necessary for the preservation of national identity (i.e., dignity, pursuit of freedom, strategic mind and will, desire for autonomy, etc.). As a result, such a choice does not stop the disastrous course of action: it loses the core of its mind, will, and power. As a system, it loses its function, disintegrates and falls into a dependence from the colonial power and begins to serve the latter’s regional and geopolitical objectives. Such nations turn into shrinking ethnic-religious communities, with their elites becoming a resource for the colonialists at the expense of their national interests.
Such a choice is a path to self-destruction via the “white genocide.” The fact that (i) elements defining and sustaining a nation’s identify (i.e., mission, culture, public administration, elite, defensive capability, etc.) are subordinated to, and/or are identified with, the colonizer’s respective characteristics and (ii) the nation’s prominent individuals form a “pantheon” of cult idols (e.g., the Madatovs, Loris Melikovs, Isakovs, Baghramyans of the world, among the 40 thousand or so other prominent Armenians in Russia) ensuring the colonial spiritual and political slavery, facilitate and accelerate the absorption of national resources in the colonial system. A nation under such conditions may lose its global scale/dimension and be confined to the territory under the absorbing colonial power.
The path out of the Russia vs. Turkey dilemma and the Russian colonial, genocidal spiderweb toward a free and dignified life is the spiritual, mental, political, and economic decolonization at the national and personal levels; our way out of the deepest sleep and detention—the Armexit—which can lead us to a full and equal membership of the world community and humanity.
The ones on the forefront of the battle for decolonization and a free and dignified life is our progressive, bright, and vibrant youth, the holder of the keys to the future. This is why this call and all our hopes in general are addressed to you, the Armenian youth, the ones who will free us of our chains and help build tomorrow. Do not listen to the older generation that has seen mental slavery! Instead take the responsibility for the future into your own hands and lead us through the road of life to Ararat mission!
THE TURBULENT WORLD ORDER, ARMEXIT AND THE PROMISING PERSPECTIVE OF A US-ARMENIA STRATEGIC ALLIANCE
Published on the occasion of the anniversary of the events of July 31, 2016, when Sasna Tsrer temporarily laid down their arms to continue the rebellion.
The turbulent world order, which emerged after the Cold War, has created a promising perspective for the liberation of Armenia from the Russian colonial rule (Armexit), which was founded upon the regional architecture shaped by the Russian-Turkish treaties of 1921, and for a US-Armenia strategic alliance; an alliance that can resolve strategic problems of both parties and ensure the pursuit of their national interests in a very important inter-regional and inter-civilizational knot that encompasses Armenia.
The logic of this post-Cold War world order is becoming more and more prominent also in the foreign policy doctrine of the number one world player, the United States. According to Zbigniew Brzezinski, the US foreign policy will hereinafter rely on the “You scratch my back, I’ll scratch yours” principle, which presupposes fewer rules and more pragmatism (“Last conversation with Zbigniew Brzezinski”, “Aravot” newspaper N 104/5444, June 6, 2017).
Specifically, this principle envisages:
  • Rejection of the normative/rule-based approach to trans-democracy;
  • Ensuring broader US global presence via proxies, by giving its allies an opportunity to carry out active US foreign policy tasks.
In the meantime, the US is toughening its policy toward Russia, which will keep Russia preoccupied with its domestic problems, unable to pursue its Eurasian integration plans and colonial, revisionist aspirations towards its neighboring states. Such a significant revision of the US foreign policy creates enormous opportunities for establishing US-Armenia partnership aimed at utilizing its massive potential. If they can adequately balance the normative and pragmatic considerations in bilateral relations in favor of effectiveness, both the US and Armenia will gain new and very serious leverage for pursuing their strategic interests.
Armenia can become an irreplaceable ally for the USA due to the following factors:
First, by helping deprive Russia from its North-South geopolitical axis. As a result, Russia will no longer be able to combine the North-South axis with its main West-East axis and to act as a self-sufficient geopolitical complex in all parts of the Eurasian region. Today, Russia has that North-South axis, which allows Russia to be a global player through its military component, having Armenia as its unique colony-garrison. By cutting off its ties with Russia, getting rid of the Russian presence, and becoming a US ally, Armenia will effectively neutralize that axis. By losing Armenia and its foothold on the North-South axis, Russia will be forced to limit its ambitions towards the greater Middle East. Simultaneously, as a result of being deprived of the ability to be an independent global player, Russia will have to also limit its ambitions along its West-East axis, and to embrace the prospect of being integrated into a civilized world.
Second, by ensuring integration of Iran with the West and act as a corridor between Persian Gulf and Black Sea. Armenia is a bridge between West and East not only geographically, but also by its centuries-old culture and experience in that role, a role typical for Armenia and for Armenians. The Armenian Diaspora and younger generation are essential factors that vastly improve Armenia’s chances on this dimension.
However, Armenia can only deliver on these two issues, if it becomes an independent state with relevant territorial, communicational, human, and material resources.
In reality, Armenia is occupied by a colonial power on the basis of architecture formed by 1921 Russian-Turkish treaties (which were in direct violation of international law), with the rationale being that Armenia needs Russia. The tools for this control are Armenia’s colonial administration and pro-Russia political elite. Interestingly, not only the ruling elite is pro-Russia, but so is the overwhelming majority of the country’s opposition.
These are important obstacles: there can be no Armenia-US strategic alliance without eliminating them. These reasons also rule out political transformation in Armenia through Ukrainian or Georgian scenario. In such a situation, the US’s tailored approach and support for establishing Armenia as an independent state is crucial. All of the components of the system colonizing Armenia should be reexamined. None of these components should be part of tomorrow’s Armenia that will come to substitute what we have today.
To succeed in Armexit, become a member of the family of civilized nations, and perform its mission of a bridge-mediator, Armenia must undergo the following changes:
  • Substantially renew its political elite and create a national government to replace the colonial administration;
  • Free itself of dependency on Russia and its presence (including forfeiting membership from the CIS, CSTO, EEU and closing the Russian military bases from its territory);
  • Acquire the necessary regional and communicational capabilities necessary for a sovereign state by adjoining Artsakh and Nakhijevan;
  • Ally itself with the US and the West and regain its traditional role as a bridge-mediator for Iran and the region.
Such developments will also limit the joint Russian-Turkish leverage over Armenia, something that will significantly increase the possibility of moving the Armenian-Turkish relations from the deadlock.
Naturally, the need to revisit region’s architecture, to take into account the Iranian factor, and to ensure the integrative mission of Armenia in general, require that the Armenia-US and Armenia-West relations be built on pragmatism and not be limited by normative considerations. Specifically, pragmatism suggests that to be effective, Armenia should refrain from becoming a NATO country and instead should adopt unique military-political relations, which is just as meaningful content-wise but is free of NATO-imposed limitations and restrictions.
Prior to this, the embryo of tomorrow’s US ally Armenia needs to be created in today’s Armenia. This cannot be done by the US efforts to put the pro-Russia administration and elite of today’s Armenia on the right track. That embryo can be created by adequately supporting national forces and civic/political activists, who represent the people of Armenia and their interests. The support should be sufficient for self-organization, establishing the people’s power and a national government. The remainder of the issues can be solved through joint efforts.
It should also be noted, that the embryo will be viable if it is shaped outside of the current colonial system and is guided by law (which among other things gives people the right for rebellion) and constitutionalism. It cannot survive if it is conceived in an environment governed by today’s system of rules, including «the parliamentary format» that has become the tool of the ruling regime.
The 2016 April war and Sasna Tsrer rebellion resulted in a revolutionary turnaround in the public consciousness of Armenia. The people in Armenia are ready to get rid of Russian colonialism and to ally themselves with the US and the West, to take over its traditional place as a full-fledged member of the civilized community. It is now voluntarily opening itself to the world and hope to build effective and mutually beneficial alliances.
Signed/
Jirayr Sefilian, Coordinator of the Founding Parliament Secretariat, from prison
Garegin Chugaszyan, President of the Founding Parliament, in hiding
Varuzhan Avetisyan, Member of Sasna Tsrer’s coordinating committee, spokesperson, from prison
Garo Yeghnukian, Member of the Founding Parliament, from prison

Մեկնաբանություններ